Động thái “khóa van” gây chấn động thị trường

Chính phủ Nga vừa đưa ra tuyên bố chính thức vào ngày 30/7/2026 về việc Nga cấm xuất khẩu nhiên liệu, cụ thể là gia hạn lệnh cấm đối với dầu diesel và xăng cho đến tận ngày 31 tháng 1 năm 2027. Mục đích cốt lõi của lệnh cấm này là nhằm duy trì sự ổn định trên thị trường nội địa, trong bối cảnh giá cả tăng vọt và tình trạng thiếu hụt nhiên liệu đang diễn ra ngày một gay gắt trên khắp nước Nga.

Khủng hoảng từ các nhà máy lọc dầu và thực trạng nội địa Nga

Nguyên nhân gốc rễ: Chuỗi tấn công vào cơ sở tinh chế

Lệnh cấm là một phần trong gói biện pháp hỗ trợ thị trường nhiên liệu trong nước, vốn bị ảnh hưởng nặng nề sau hàng loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhắm vào các nhà máy lọc dầu. Đây là hệ quả trực tiếp của khủng hoảng lọc dầu đang lan rộng trên toàn cầu, khi năng lực tinh chế bị thu hẹp nhanh hơn tốc độ phục hồi.

Tình trạng khan hiếm hiện hữu tại nhiều địa phương

Việc cắt giảm sản lượng tinh chế đã trực tiếp gây ra tình trạng khan hiếm nhiên liệu trên diện rộng. Tại một số khu vực như Rostov-on-Don, các trạm xăng đã xuất hiện biển báo vòi bơm không hoạt động do không có nguồn cung để bán, cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng đã vượt ra khỏi phạm vi lý thuyết và trở thành vấn đề thực tế trong đời sống hàng ngày của người dân Nga.

Chi tiết quy mô và các mặt hàng bị hạn chế

Phạm vi lệnh cấm được mở rộng

Bên cạnh xăng và dầu diesel, chính phủ Nga cũng áp dụng lệnh cấm tạm thời đối với nhiên liệu hàng hải và dầu khí. Trước đó, Moscow đã áp đặt hạn chế tương tự đối với nhiên liệu máy bay, cho thấy chính sách kiểm soát xuất khẩu nhiên liệu của Nga đang dần được siết chặt trên diện rộng hơn theo thời gian.

Ưu tiên nguồn cung cho các lĩnh vực trọng yếu trong nước

Nga đã thiết lập một thủ tục tạm thời kéo dài đến ngày 1 tháng 11 nhằm đảm bảo cung cấp đủ nhiên liệu cho nông dân trong mùa thu hoạch – giai đoạn có nhu cầu nhiên liệu tăng đột biến trong ngành nông nghiệp. Đồng thời, chính phủ cũng ban hành các nghị quyết riêng nhằm duy trì nguồn cung ổn định cho các cơ quan nhà nước và chính quyền địa phương, cho thấy thứ tự ưu tiên rõ ràng: nội địa và các lĩnh vực thiết yếu được đặt lên hàng đầu, trước khi tính đến xuất khẩu.

Các điểm “mở” (ngoại lệ) cần lưu ý đối với thị trường

Miễn trừ cho nhà sản xuất từ tháng 9

Một thông tin đáng chú ý là bắt đầu từ ngày 1 tháng 9, các mặt hàng xuất khẩu của các nhà sản xuất sẽ được miễn trừ khỏi lệnh hạn chế đối với dầu diesel, nhiên liệu hàng hải và dầu khí. Đây là một khe hở quan trọng có thể phần nào xoa dịu áp lực nguồn cung tại các thị trường nhập khẩu, dù mức độ tác động thực tế vẫn cần thời gian để đánh giá.

Các thỏa thuận đặc biệt vẫn được duy trì

Một số hoạt động xuất khẩu vẫn sẽ được phép diễn ra nếu tuân theo các thỏa thuận liên chính phủ hoặc dưới hình thức viện trợ nhân đạo, cho thấy Nga vẫn giữ lại một số kênh xuất khẩu có chọn lọc thay vì đóng cửa hoàn toàn thị trường quốc tế.

Tác động đến thị trường nhiên liệu châu Âu

Đối với thị trường nhiên liệu châu Âu, vốn từ lâu đã phụ thuộc một phần vào nguồn cung diesel từ Nga trước khi các lệnh trừng phạt trước đó được áp dụng, động thái gia hạn lệnh cấm lần này càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung vốn đã căng thẳng do khủng hoảng lọc dầu diễn ra đồng thời tại nhiều khu vực khác trên thế giới, từ Trung Đông đến chính nước Nga.

Việc nguồn cung diesel bị thu hẹp thêm trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ vẫn ổn định sẽ tiếp tục đẩy chênh lệch giá giữa sản phẩm tinh chế và dầu thô lên cao, gây áp lực trực tiếp lên chi phí vận tải, logistics và sản xuất công nghiệp tại châu Âu trong những tháng tới.

Toan tính chiến lược đằng sau quyết định của Moscow

Việc gia hạn lệnh cấm đến tận đầu năm 2027, thay vì chỉ áp dụng trong vài tháng như các đợt trước, cho thấy Moscow đang chuẩn bị cho một kịch bản khủng hoảng nhiên liệu nội địa kéo dài hơn nhiều so với dự đoán ban đầu. Đây không đơn thuần là một biện pháp ứng phó tình huống khẩn cấp, mà là một chính sách mang tính hoạch định dài hạn, phản ánh đánh giá của chính phủ Nga về khả năng phục hồi năng lực lọc dầu trong thời gian tới.

Đồng thời, động thái này cũng gửi đi một tín hiệu rõ ràng tới thị trường quốc tế rằng nguồn cung diesel từ Nga sẽ không sớm quay trở lại mức trước xung đột, buộc các nhà nhập khẩu tại châu Âu và các khu vực khác phải tìm kiếm nguồn cung thay thế dài hạn thay vì chỉ trông chờ vào các đợt nới lỏng ngắn hạn.

Liệu ngoại lệ từ tháng 9 có đủ bù đắp nguồn cung?

Câu hỏi lớn nhất đặt ra lúc này là liệu việc miễn trừ cho các nhà sản xuất bắt đầu từ ngày 1 tháng 9 có đủ sức bù đắp cho khoảng trống nguồn cung đã hình thành hay không. Trên thực tế, quy mô của ngoại lệ này còn phụ thuộc vào năng lực sản xuất thực tế của các nhà máy lọc dầu Nga vào thời điểm đó, vốn đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi các cuộc tấn công liên tục. Nếu năng lực tinh chế chưa kịp phục hồi, ngoại lệ này có thể chỉ mang tính hình thức nhiều hơn là tạo ra tác động thực chất lên nguồn cung xuất khẩu.

Kết luận

Động thái kéo dài lệnh cấm đến đầu năm 2027 của Nga là minh chứng rõ nét cho thấy cuộc khủng hoảng chuỗi tinh chế toàn cầu đang bước vào giai đoạn căng thẳng mới, trực tiếp đe dọa đến nguồn cung nhiên liệu thành phẩm trên phạm vi thế giới. Việc Nga cấm xuất khẩu nhiên liệu kéo dài không chỉ là vấn đề nội bộ của nước này, mà còn là một mắt xích quan trọng trong bức tranh khủng hoảng lọc dầu đang diễn ra trên toàn cầu.

Diễn đàn Xăng dầu mời các thành viên cùng thảo luận: Theo anh em trên diễn đàn, việc Nga nới lỏng ngoại lệ cho các nhà sản xuất từ ngày 1/9 có đủ để bù đắp lại cơn khát dầu diesel tại châu Âu hay không? Hãy chia sẻ nhận định giao dịch của bạn trong phần bình luận!

Nghịch lý khó hiểu trên thị trường năng lượng

Giá nhiên liệu đang tăng vọt và gây ảnh hưởng lớn đến chi phí của người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp trên toàn cầu. Nghịch lý đáng chú ý là giá nhiên liệu thành phẩm hiện đang ở mức cao kỷ lục, mặc dù giá dầu thô chỉ quanh mốc 90 USD/thùng, thấp hơn nhiều so với kỷ lục 147 USD/thùng được thiết lập năm 2008. Nút thắt thực sự của thị trường hiện nay không nằm ở sự khan hiếm nguồn cung dầu thô, mà nằm ở khủng hoảng lọc dầu đang diễn ra trên diện rộng.

Bức tranh đứt gãy nguồn cung toàn cầu

Trung Đông: Trung tâm xuất khẩu diesel gặp biến cố

Tại khu vực vốn được xem là trung tâm xuất khẩu dầu diesel lớn của thế giới, hàng loạt sự cố nghiêm trọng đã xảy ra chỉ trong thời gian ngắn. Nhà máy lọc dầu Jizan của Ả Rập Xê Út, với công suất 400.000 thùng/ngày, đã buộc phải đóng cửa vào ngày 27/07 sau cuộc tấn công của lực lượng Houthi, làm mất đi nguồn cung xuất khẩu hơn 200.000 thùng nhiên liệu mỗi ngày.

Cùng lúc đó, nhà máy lọc dầu Al-Zour của Kuwait, với công suất lên tới 615.000 thùng/ngày, cũng bị ngừng hoạt động một phần do sự cố mất điện. Việc hai cơ sở lọc dầu quy mô lớn cùng gặp sự cố trong cùng một giai đoạn đã tạo ra khoảng trống nguồn cung nhiên liệu thành phẩm đáng kể tại khu vực xuất khẩu chủ lực.

Nga: Chuỗi tấn công liên tiếp vào năng lực lọc dầu

Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine đã liên tục tàn phá năng lực lọc dầu của Nga trong thời gian gần đây. Đơn cử, nhà máy Lukoil tại Perm, với công suất 260.000 thùng/ngày, vừa phải ngừng hoạt động tổ máy chưng cất sau một đợt tấn công. Hệ quả trực tiếp là Điện Kremlin buộc phải áp dụng lệnh cấm xuất khẩu đối với cả xăng và dầu diesel, càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nhiên liệu thành phẩm trên thị trường quốc tế.

Kỷ lục lợi nhuận “khủng” của các nhà máy lọc dầu còn hoạt động

Diesel: Chênh lệch giá đạt mức kỷ lục

Đối với dầu diesel, crack spread – chênh lệch giá giữa sản phẩm tinh chế và dầu thô – tại châu Âu đã đạt mức kỷ lục 74,66 USD/thùng, trong khi tại Mỹ con số này còn cao hơn, lên tới 93,44 USD/thùng. Đây là những mức chênh lệch chưa từng thấy trong lịch sử gần đây của ngành lọc dầu.

Xăng: Biên lợi nhuận cao nhất trong nhiều năm

Đối với xăng, chênh lệch giá xăng tiêu chuẩn tại châu Âu so với dầu Brent đạt 42,21 USD/thùng, gần chạm mức cao nhất trong 4 năm qua. Tại Mỹ, con số này lên tới 60 USD/thùng, mức cao nhất được ghi nhận kể từ tháng 4 năm 2020 – giai đoạn thị trường năng lượng biến động mạnh do đại dịch.

Nhiên liệu bay: Biên lợi nhuận chưa từng có

Với nhiên liệu bay, biên lợi nhuận tại châu Âu hiện duy trì trên 80 USD/thùng, mức giá chưa từng được ghi nhận trước năm 2026. Sự tăng vọt đồng loạt của biên lợi nhuận trên cả ba dòng sản phẩm chính – diesel, xăng và nhiên liệu bay – là bằng chứng rõ ràng cho thấy vấn đề nằm ở khâu tinh chế, chứ không phải ở nguồn cung dầu thô đầu vào.

Sự chuyển dịch cấu trúc của ngành công nghiệp lọc dầu

Năng lực lọc dầu hiện tại đang trở thành vấn đề nghiêm trọng không kém, thậm chí có phần vượt trội hơn so với việc thiếu hụt dầu thô. Ngành công nghiệp năng lượng dường như đang trải qua một sự “chuyển đổi về mặt cấu trúc”, bước sang một môi trường mà biên lợi nhuận lọc dầu sẽ duy trì ở mức cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước, do năng lực tinh chế toàn cầu bị thu hẹp trong khi nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu thành phẩm vẫn không suy giảm tương ứng.

Đây là một thay đổi mang tính dài hạn hơn là hiện tượng nhất thời, bởi việc xây dựng hoặc phục hồi công suất một nhà máy lọc dầu đòi hỏi thời gian và vốn đầu tư lớn hơn nhiều so với việc điều chỉnh sản lượng khai thác dầu thô. Điều này đồng nghĩa với việc giá xăng dầu thành phẩm có thể tiếp tục neo cao ngay cả khi giá dầu thô ổn định hoặc giảm nhẹ trong thời gian tới.

Liệu khủng hoảng lọc dầu có sớm được giải quyết?

Câu hỏi đặt ra lúc này là liệu tình trạng khủng hoảng lọc dầu hiện tại có thể sớm được khắc phục hay không. Trên thực tế, việc khôi phục một nhà máy lọc dầu bị hư hại do tấn công quân sự thường mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, tùy thuộc vào mức độ thiệt hại đối với các tổ máy chưng cất và hệ thống hạ tầng đi kèm. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu toàn cầu vẫn duy trì ở mức ổn định, khiến khoảng cách giữa cung và cầu nhiên liệu thành phẩm khó có thể thu hẹp nhanh chóng.

Thêm vào đó, việc đầu tư xây mới các nhà máy lọc dầu quy mô lớn trong những năm gần đây đã chững lại đáng kể so với giai đoạn trước, một phần do xu hướng chuyển dịch năng lượng và sự bất định về chính sách môi trường dài hạn. Điều này càng khiến năng lực dự phòng của ngành lọc dầu toàn cầu trở nên mỏng manh hơn trước các cú sốc bất ngờ như chiến tranh hay tấn công hạ tầng.

Tác động đến doanh nghiệp và người tiêu dùng

Với việc khoảng cách giữa giá dầu thô và giá nhiên liệu thành phẩm ngày càng nới rộng, các doanh nghiệp vận tải, logistics và sản xuất phụ thuộc nhiều vào diesel sẽ là nhóm chịu tác động trực tiếp và rõ rệt nhất. Chi phí nhiên liệu đầu vào tăng cao không tương xứng với biến động của giá dầu thô khiến việc dự báo và lập kế hoạch tài chính trở nên khó khăn hơn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ có biên lợi nhuận mỏng.

Kết luận

Làn sóng tấn công vào các cơ sở tinh chế đang định hình lại mặt bằng giá nhiên liệu toàn cầu theo một cách hoàn toàn khác so với các chu kỳ tăng giá dầu truyền thống. Nút thắt tại các nhà máy lọc dầu sẽ còn tiếp tục hỗ trợ giá thành phẩm neo cao trong thời gian tới, bất kể diễn biến của giá dầu thô trên thị trường quốc tế.

Diễn đàn Xăng dầu mời các thành viên cùng thảo luận: Với sự dịch chuyển cấu trúc này, các doanh nghiệp vận tải trong nước cần chuẩn bị kịch bản gì để đối phó với giá dầu diesel neo cao? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn dưới phần bình luận!

Tin tức chấn động vừa được phát đi

Cập nhật ngay thông tin nóng nhất vừa diễn ra: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran vừa đưa ra tuyên bố chấn động rằng Iran đóng cửa eo biển Hormuz sẽ tiếp tục được duy trì, không có dấu hiệu nhượng bộ. Động thái leo thang đỉnh điểm này xuất hiện chỉ vài giờ sau khi quân đội Mỹ thông báo đã tiến hành không kích vào hàng chục mục tiêu của IRGC ngay tại lãnh thổ Iran.

Tin tức này đã chính thức quét sạch những hy vọng le lói về việc dòng chảy dầu mỏ qua Hormuz đang được khơi thông trở lại, báo hiệu một đợt sóng mới sắp đổ bộ lên thị trường vàng đen.

Chi tiết những tuyên bố đanh thép từ IRGC

Điều kiện khắt khe cho việc mở cửa trở lại

IRGC khẳng định tuyến hàng hải huyết mạch này sẽ không được mở cửa trở lại chừng nào Mỹ còn tiếp tục có những lời đe dọa và can thiệp vào hoạt động hàng hải trong khu vực. Đây là lập trường cứng rắn nhất mà lực lượng này từng đưa ra kể từ khi xung đột leo thang.

Tuyên bố chủ quyền và cảnh báo trừng phạt

Iran mạnh mẽ tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ của mình, đang được Hải quân IRGC kiểm soát vững chắc, và không cho phép bất kỳ “kẻ ngoại lai” nào từ cách xa hàng nghìn km can thiệp vào khu vực này. Đáng chú ý và nguy hiểm nhất là lời tuyên bố trực diện: “kẻ xâm lược sẽ bị trừng phạt ngay hôm nay” – một cảnh báo mang tính đe dọa hành động tức thì, thay vì chỉ là lời lẽ mang tính răn đe thông thường.

Cảnh báo mở rộng đến các đồng minh của Mỹ

Không chỉ nhắm vào Mỹ, IRGC còn đưa ra tối hậu thư cho các quốc gia đồng minh trong khu vực, nhấn mạnh rằng bất kỳ quốc gia nào hỗ trợ “kẻ gây hấn” sẽ phải nhận lấy sự đáp trả gay gắt nếu không chịu thay đổi hành vi. Đây là tín hiệu cho thấy phạm vi đe dọa của Iran đã mở rộng ra ngoài đối tượng trực tiếp là Mỹ.

Tác động “thiên nga đen” lên cục diện giá dầu thô

Đảo chiều hoàn toàn bức tranh cung – cầu

Trước đó, thị trường đang có sự giằng co quanh mốc 82,84 USD/thùng và có phần hạ nhiệt nhờ thông tin tàu bè bắt đầu đi lại trở lại qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, tuyên bố đóng cửa cứng rắn lần này đã đảo ngược hoàn toàn tình thế chỉ trong vài giờ, xóa sạch mọi kỳ vọng lạc quan vừa mới hình thành trước đó.

Cú sốc nguồn cung toàn cầu

Eo biển Hormuz vốn là tuyến vận chuyển của 1/5 lượng dầu mỏ thế giới. Việc phong tỏa hoàn toàn tuyến đường này sẽ tạo ra một sốc nguồn cung dầu mỏ đứt gãy chuỗi cung ứng cực kỳ nghiêm trọng, làm lu mờ hoàn toàn yếu tố tồn kho cao tại Trung Quốc vốn đang là lực cản chính cho đà tăng giá trước đó.

Đẩy nhanh tiến độ hướng tới mốc kỷ lục

Tâm lý hoảng loạn mua vào do nguy cơ chiến tranh lan rộng có thể là chất xúc tác hoàn hảo, biến các dự báo giá trước đó thành hiện thực nhanh hơn nhiều so với dự kiến. Cụ thể, giá dầu thô có thể sớm bứt phá mạnh mẽ để hướng tới mục tiêu 93,39 USD/thùng ngay trong quý này, và mốc 107,23 USD/thùng không còn là điều xa vời như trước.

Phản ứng dây chuyền trên thị trường tài chính toàn cầu

Không chỉ dừng lại ở thị trường dầu mỏ, tuyên bố cứng rắn từ Iran nhiều khả năng sẽ kéo theo phản ứng dây chuyền trên nhiều thị trường tài chính khác. Vàng – tài sản trú ẩn an toàn truyền thống – thường ghi nhận dòng tiền đổ vào mạnh mỗi khi rủi ro địa chính trị leo thang đột ngột, trong khi các đồng tiền của những quốc gia nhập khẩu dầu lớn có thể chịu áp lực mất giá do lo ngại về chi phí nhập khẩu năng lượng tăng vọt.

Đối với thị trường chứng khoán, các cổ phiếu thuộc nhóm ngành năng lượng và vận tải biển thường là những nhóm phản ứng nhanh nhất trước thông tin này, trong khi nhóm ngành tiêu dùng và hàng không có thể chịu áp lực giảm do lo ngại chi phí nhiên liệu đầu vào tăng cao. Đây là bức tranh liên thị trường mà các nhà đầu tư cần theo dõi song song, thay vì chỉ tập trung riêng vào biến động giá dầu.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Với diễn biến này, câu hỏi lớn nhất lúc này không còn là liệu giá dầu có tăng hay không, mà là mức độ và tốc độ của đợt tăng giá sắp tới sẽ mạnh đến đâu. Nếu Mỹ tiếp tục các đợt không kích nhắm vào IRGC, khả năng Iran duy trì lệnh phong tỏa trong thời gian dài là hoàn toàn có cơ sở, kéo theo nguy cơ giá dầu bứt phá vượt xa các mốc dự báo hiện tại. Ngược lại, nếu xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt bất ngờ từ một trong hai phía, thị trường cũng có thể đảo chiều nhanh không kém.

Trong bối cảnh biến động khó lường như hiện nay, các doanh nghiệp và nhà đầu tư trong ngành xăng dầu cần đặc biệt thận trọng, tránh đưa ra quyết định dựa trên một tuyên bố đơn lẻ mà cần theo dõi liên tục diễn biến thực địa tại eo biển Hormuz trong những giờ và ngày tới.

Kết luận

Xung đột Mỹ – Iran đã bước sang một giai đoạn mới, nguy hiểm và khó lường hơn bao giờ hết, đặt thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái báo động đỏ. Việc Iran tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa tuyến hàng hải này, kết hợp với lời đe dọa trừng phạt tức thì từ IRGC, đang tạo ra một trong những cú sốc địa chính trị nghiêm trọng nhất kể từ khi xung đột bùng phát.

Diễn đàn Xăng dầu mời các thành viên cùng thảo luận: Anh em trader đánh giá thế nào về diễn biến mở cửa phiên giao dịch tới, liệu có một cú “gap up” đi vào lịch sử? Với việc Iran dọa “trừng phạt ngay hôm nay”, liệu phe bán (Short) có đang phải đối mặt với rủi ro cháy tài khoản lớn nhất trong năm? Hãy để lại ý kiến bình luận bên dưới!

Tâm điểm chú ý của giới đầu tư hàng hóa

Dầu thô đang là tâm điểm chú ý của giới đầu tư hàng hóa khi liên tục chịu ảnh hưởng bởi các diễn biến địa chính trị nóng hổi. Giá dầu WTI đóng cửa vào ngày 31/07/2026 ở mức 82,84 USD/thùng, ghi nhận mức giảm nhẹ 0,90% trong ngày. Dù giảm nhẹ trong phiên cuối, giá dầu đã chốt lại một tháng tăng trưởng bùng nổ, mở ra những dự báo đầy tham vọng cho 12 tháng tới.

Bức tranh giá cả bứt phá trong tháng 7

Tính chung trong tháng qua, giá dầu WTI đã tăng mạnh tới 20,79%. So với cùng kỳ năm 2025, mức giá hiện tại cao hơn tới 23,03% – một khoảng cách phản ánh rõ mức độ căng thẳng địa chính trị đã leo thang như thế nào trong vòng một năm trở lại đây.

Đáng chú ý, dù đà tăng của tháng 7 là rất ấn tượng, mức giá hiện tại vẫn còn cách khá xa kỷ lục lịch sử mọi thời đại của dầu thô, từng được ghi nhận ở mức 147,27 USD/thùng vào tháng 7 năm 2008. Điều này cho thấy dù thị trường đang trong giai đoạn biến động mạnh, vẫn còn dư địa để giá tiếp tục leo thang nếu căng thẳng khu vực không sớm hạ nhiệt.

Động lực nào đã chi phối đà tăng – giảm của dầu thô?

Các yếu tố đẩy giá lên: Căng thẳng địa chính trị và rủi ro nguồn cung

Quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích mới vào các mục tiêu của Iran nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Tehran trong khu vực, làm mờ đi hy vọng về một giải pháp ngoại giao trong ngắn hạn. Cùng lúc đó, các rủi ro đối với đường ống Đông – Tây mà Ả Rập Xê Út sử dụng để né tránh eo biển Hormuz cũng gia tăng do lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn liên tục đe dọa.

Ngoài ra, sự cố gián đoạn nguồn cung tại khu vực Biển Đen cũng góp phần đẩy giá lên, khi trạm xuất khẩu quan trọng của Kazakhstan tại Caspian Pipeline Consortium phải đình chỉ hoạt động bốc dỡ sau các cuộc tấn công nhắm vào tàu chở dầu. Thị trường thậm chí từng chứng kiến cú vọt tăng đột biến lên tới 6,6% chỉ trong một phiên giao dịch khi các tin tức địa chính trị nóng hổi này được công bố.

Các yếu tố kìm hãm: Tín hiệu hạ nhiệt tạm thời

Ở chiều ngược lại, giao thông qua eo biển Hormuz đã có dấu hiệu cải thiện đáng kể. Số liệu ghi nhận cho thấy có tới 14 tàu hàng hóa qua lại trong một ngày, tăng đáng kể so với con số một chữ số của tuần trước đó, giúp phần nào xoa dịu lo ngại về tình trạng tắc nghẽn lưu thông tại tuyến đường huyết mạch này.

Bên cạnh đó, lượng tồn kho Trung Quốc đang duy trì ở mức cao tiếp tục gây áp lực giảm giá, khi hạn chế đáng kể nhu cầu nhập khẩu thêm dầu thô từ quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới, qua đó xoa dịu phần nào nỗi lo về tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu.

Dự báo tương lai: Mốc 107 USD/thùng có khả thi?

Dựa trên các mô hình vĩ mô toàn cầu hiện tại, dự báo ngắn hạn cho thấy giá dầu WTI có thể giao dịch quanh mức 93,39 USD/thùng vào cuối quý này. Xa hơn về tầm nhìn trung hạn, mức giá được ước tính có thể chinh phục ngưỡng 107,23 USD/thùng trong vòng 12 tháng tới, nếu các yếu tố rủi ro địa chính trị hiện tại tiếp tục kéo dài hoặc leo thang thêm.

Tuy nhiên, mức dự báo này vẫn phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến thực tế tại các điểm nóng, đặc biệt là khả năng khơi thông hoàn toàn tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz cũng như xu hướng tồn kho tại các nền kinh tế tiêu thụ lớn như Trung Quốc trong những tháng tới.

Tác động đến thị trường xăng dầu Việt Nam

Với mức tăng hơn 20% trong một tháng, chi phí nhập khẩu xăng dầu thành phẩm của các doanh nghiệp Việt Nam nhiều khả năng sẽ chịu áp lực tăng đáng kể trong các kỳ điều hành giá bán lẻ sắp tới. Đây là điều đáng lưu ý đối với cả doanh nghiệp vận tải lẫn người tiêu dùng cuối, khi chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí sản xuất và sinh hoạt.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế vẫn còn nhiều biến số khó lường như hiện nay, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trong nước nên cân nhắc xây dựng kịch bản dự phòng cho cả hai chiều hướng: giá tiếp tục tăng nếu xung đột Trung Đông leo thang thêm, hoặc giá hạ nhiệt nếu tồn kho tại Trung Quốc và các nền kinh tế lớn khác tiếp tục gây áp lực giảm cầu nhập khẩu.

Thế giằng co định hình xu hướng tháng 8

Nhìn chung, thị trường dầu mỏ đang ở thế giằng co rõ rệt giữa rủi ro nguồn cung do chiến sự tại Trung Đông và Biển Đen, đối lập với lực cản đến từ lượng tồn kho lớn của Trung Quốc. Đây là hai lực đối trọng sẽ tiếp tục định hình biến động giá trong những tuần tới, khiến việc dự đoán chính xác xu hướng ngắn hạn trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư trong ngành xăng dầu, việc theo dõi song song cả hai nhóm yếu tố này – thay vì chỉ tập trung vào một phía – sẽ giúp đưa ra các quyết định giao dịch và dự trữ hợp lý hơn trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến số khó lường.

Kết luận

Thị trường dầu mỏ đang ở thế giằng co giữa rủi ro nguồn cung do chiến sự và lực cản từ lượng tồn kho lớn của Trung Quốc. Với những rủi ro địa chính trị chưa có hồi kết ở Trung Đông và Biển Đen, câu hỏi đặt ra là liệu mốc 107 USD/thùng trong năm tới có thực sự khả thi, hay chỉ là một dự báo mang tính lạc quan.

Diễn đàn Xăng dầu mời các thành viên cùng thảo luận: Yếu tố nào sẽ dẫn dắt thị trường trong tháng 8 này – sự khơi thông eo biển Hormuz hay những đòn trả đũa quân sự mới? Hãy để lại ý kiến bình luận bên dưới!

Đừng lầm tưởng đây là một đợt “giảm sâu”

Nhiều nhà đầu tư có thể lầm tưởng rằng giá dầu thô vừa trải qua một đợt giảm sâu vào ngày 30/07/2026. Tuy nhiên, dữ liệu thực tế cho thấy đây chỉ là một nhịp điều chỉnh rất nhẹ nhằm củng cố lại nền giá sau những phiên tăng vọt trước đó. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết biến động giá dầu hiện tại, các nguyên nhân sâu xa giữ giá dầu ở mức cao, cùng dự báo xu hướng trong thời gian tới.

Toàn cảnh giá dầu ngày 30/07/2026: Không có chuyện “giảm sâu”

Cập nhật giá chốt phiên

Vào ngày 30/07/2026, giá dầu thô giao dịch ở mức 83,77 USD/thùng, chỉ ghi nhận mức giảm rất nhỏ 0,82% so với ngày hôm trước. Dầu chuẩn Brent cũng chỉ giảm 1,47%, xuống mức 89,403 USD/thùng. Mức điều chỉnh khiêm tốn này hoàn toàn không phản ánh một sự đảo chiều xu hướng, mà chỉ là bước nghỉ kỹ thuật thông thường sau một đợt tăng mạnh.

Bối cảnh đà tăng trước đó

Sự sụt giảm nhẹ này diễn ra ngay sau khi thị trường tăng vọt hơn 7%, lên mốc quanh 85 USD/thùng vào ngày 29/07, chấm dứt chuỗi 3 ngày giảm liên tiếp trước đó. Việc thị trường chỉ điều chỉnh nhẹ sau một phiên tăng mạnh như vậy cho thấy lực mua vẫn đang chiếm ưu thế rõ rệt.

Hiệu suất tăng trưởng ấn tượng

Nếu nhìn ở bức tranh rộng hơn, mặt hàng này đã tăng tới 22,14% chỉ trong vòng một tháng qua, và cao hơn 20,94% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức tăng trưởng hiếm gặp trong lịch sử gần đây của thị trường năng lượng, phản ánh mức độ nghiêm trọng của các rủi ro địa chính trị hiện tại.

Nguyên nhân nào đang giúp giá dầu duy trì mức nền cao kỷ lục?

Xung đột địa chính trị và rủi ro gián đoạn nguồn cung

Căng thẳng Mỹ – Iran đã bùng phát trở lại sau cuộc tấn công nhắm vào lực lượng Mỹ ở Jordan, khiến Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ có những động thái đáp trả mạnh mẽ. Tiến trình đàm phán giữa hai bên cũng rơi vào bế tắc do Tehran khăng khăng đòi giữ quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

Bên cạnh đó, xung đột đã lan rộng ra Biển Đỏ, khi phiến quân Houthi đe dọa phong tỏa Ả Rập Xê Út và cân nhắc thu phí tàu thuyền qua lại khu vực này, làm gia tăng lo ngại về chi phí vận chuyển năng lượng. Cùng lúc đó, các lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn tại Iraq liên tục phóng thiết bị bay không người lái tấn công vào các cơ sở dầu mỏ ở khu vực phía Đông Ả Rập Xê Út, khiến rủi ro nguồn cung tiếp tục bị đẩy lên cao.

Thị trường vật chất thắt chặt do nguồn cung sụt giảm

Số liệu mới nhất cho thấy lượng tồn kho dầu thô Mỹ thương mại đã giảm tới 3,3 triệu thùng trong tuần qua, đánh dấu mức giảm mạnh nhất kể từ giữa tháng 6. Đáng chú ý hơn, dự trữ dầu mỏ chiến lược của Mỹ cũng đã giảm 18 tuần liên tiếp, rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 1983 – một cột mốc lịch sử phản ánh mức độ thắt chặt nghiêm trọng của nguồn cung vật chất trên thị trường.

Sự kết hợp giữa rủi ro địa chính trị leo thang và nguồn cung thực tế sụt giảm chính là hai lực đẩy song song đang giữ giá dầu neo ở vùng cao, bất chấp những nhịp điều chỉnh ngắn hạn như phiên giao dịch ngày 30/07.

Dự báo xu hướng giá dầu trong thời gian tới

Với tình trạng căng thẳng leo thang và nguồn cung thắt chặt như hiện nay, các mô hình dự báo vĩ mô hiện đang kỳ vọng giá sẽ tiếp tục leo thang, có thể đạt mức 93,39 USD/thùng vào cuối quý này. Nhìn xa hơn trong khoảng thời gian 12 tháng tới, mức giá được kỳ vọng có thể lên tới 107,23 USD/thùng nếu các điểm nóng xung đột không sớm được kiểm soát.

Tác động đến thị trường xăng dầu trong nước

Với các quốc gia nhập khẩu như Việt Nam, việc giá dầu duy trì ở vùng cao trong thời gian dài sẽ tiếp tục gây áp lực lên chi phí nhập khẩu xăng dầu thành phẩm, qua đó ảnh hưởng đến giá bán lẻ trong các kỳ điều hành sắp tới. Ngay cả khi xuất hiện những phiên điều chỉnh nhẹ như ngày 30/07, doanh nghiệp trong ngành không nên vội kỳ vọng vào một xu hướng giảm giá bền vững, bởi nền tảng cung – cầu hiện tại vẫn đang nghiêng về phía tăng giá.

Trong bối cảnh này, việc theo dõi sát các báo cáo tồn kho hàng tuần từ Mỹ, cùng diễn biến tại các điểm nóng địa chính trị như eo biển Hormuz và Biển Đỏ, sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở dự báo chính xác hơn cho kế hoạch nhập khẩu và dự trữ trong quý tới, thay vì bị động trước từng biến động ngắn hạn của thị trường.

Điều nhà đầu tư và doanh nghiệp cần lưu ý

Với biên độ dao động lớn giữa các phiên gần đây, việc chỉ nhìn vào một phiên giảm giá đơn lẻ để kết luận về xu hướng thị trường là điều dễ gây hiểu lầm. Cấu trúc thị trường hiện tại – với rủi ro địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt cùng nguồn cung vật chất liên tục thắt chặt – vẫn đang nghiêng hẳn về kịch bản giá dầu duy trì xu hướng tăng trong trung và dài hạn. Các doanh nghiệp nhập khẩu và kinh doanh xăng dầu nên xây dựng kế hoạch dự trữ dựa trên xu hướng tổng thể này, thay vì phản ứng thái quá trước từng phiên giao dịch riêng lẻ.

Kết luận

Nhịp giảm của ngày 30/07/2026 chỉ là sự điều chỉnh kỹ thuật mang tính thời điểm, không phải dấu hiệu đảo chiều của giá dầu thô. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi sát sao những diễn biến tại Trung Đông cũng như các báo cáo tồn kho từ Mỹ, bởi cấu trúc thị trường hiện tại vẫn đang ủng hộ cho một xu hướng tăng giá mạnh mẽ trong trung và dài hạn.

Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục cập nhật những biến động mới nhất của thị trường dầu mỏ để bạn đọc nắm bắt kịp thời các cơ hội và rủi ro trong giai đoạn nhiều biến số này.

Vì sao Tehran chọn chấm dứt những ngày yên bình?

Thay vì tiếp tục duy trì lệnh ngừng bắn, Tehran đã bất ngờ phát động Iran tấn công phủ đầu nhắm vào lực lượng Mỹ, chấm dứt giai đoạn tương đối yên tĩnh tại Trung Đông. Quyết định này cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong chiến lược quân sự của Iran, nhằm bảo vệ các lợi ích cốt lõi tại eo biển Hormuz, đồng thời khai thác những điểm yếu chiến lược mà Iran nhận thấy ở phía Mỹ cùng các đồng minh.

Sự thay đổi trong chiến lược quân sự: Chủ động tấn công phủ đầu

Từ bị động sang chủ động định hình cục diện

Khác với thế bị động trước đây, Tehran hiện tại sẵn sàng tự khởi động lại cuộc chiến để định hình diễn biến theo các điều kiện của riêng mình, bất chấp rủi ro máy bay ném bom của Mỹ có thể quay trở lại bất cứ lúc nào. Đây là một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy quân sự của Iran, từ phòng thủ thuần túy sang chủ động nắm quyền kiểm soát nhịp độ xung đột.

Tín hiệu từ cuộc gặp Trump – Netanyahu

Cuộc tấn công của Iran diễn ra ngay sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy Iran sẵn sàng tấn công phủ đầu ngay khi nhận thấy nguy cơ đe dọa sắp xảy ra từ liên minh Mỹ – Israel, thay vì chờ đợi bị động cho đến khi mối đe dọa đó thực sự hiện hữu.

Phản ứng cứng rắn từ phía Mỹ

Tổng thống Trump đã ngay lập tức đe dọa sẽ đáp trả mạnh mẽ, tuyên bố sẽ “đánh cho chúng tơi tả” và khiến Iran “phải trả giá” cho hành động này. Phản ứng tức thời và gay gắt này cho thấy chiến lược tấn công phủ đầu của Iran đã đạt được một phần mục tiêu: buộc Washington phải công khai lập trường và cam kết hành động.

Eo biển Hormuz: “Lằn ranh đỏ” và lợi ích sống còn

Công cụ phòng thủ mang tính sống còn

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nhấn mạnh eo biển Hormuz là yếu tố then chốt đối với an ninh quốc gia và không thể khôi phục lại trạng thái tự do lưu thông như trước chiến tranh. Đối với Tehran, quyền kiểm soát tuyến đường này không đơn thuần là lợi ích kinh tế, mà là công cụ răn đe chiến lược quan trọng bậc nhất mà nước này đang nắm giữ.

Ngăn chặn các tuyến đường cạnh tranh

Tehran coi nỗ lực của Mỹ và Oman trong việc thiết lập các tuyến đường vận chuyển cạnh tranh, nằm ngoài tầm kiểm soát của Iran, là một “lằn ranh đỏ” không thể chấp nhận. Bất kỳ nỗ lực nào nhằm thiết lập cơ chế quản lý hàng hải độc lập với Iran đều bị coi là mối đe dọa trực tiếp đến vị thế chiến lược của nước này trong khu vực.

Thà chiến tranh còn hơn đánh mất chủ quyền hiệu quả

Iran thà mạo hiểm tấn công các tàu thương mại để khơi mào lại chiến tranh, còn hơn để “quyền chủ quyền hiệu quả” của mình tại tuyến đường này biến thành “chỉ còn là ảo tưởng”. Đây là logic cốt lõi giải thích vì sao Tehran sẵn sàng chấp nhận rủi ro leo thang quân sự, thay vì nhượng bộ trong vấn đề kiểm soát khu vực.

Khai thác “điểm yếu chiến lược” của Mỹ và đồng minh

Đánh giá sai lầm về lệnh ngừng bắn

Tehran không coi việc Mỹ tạm ngừng tấn công là một sự kiềm chế chiến lược, mà đánh giá đó là “sự yếu kém về chiến lược” của Washington. Cách diễn giải này đã trở thành nền tảng cho quyết định tái khởi động xung đột của Iran, khi nước này tin rằng khoảng lặng quân sự trước đó phản ánh sự chần chừ hơn là thiện chí thực sự từ phía Mỹ.

Chiến thuật gia tăng áp lực có tính toán

Nhận thức trên đã thúc đẩy Iran leo thang tấn công vào tàu thuyền, cơ sở hạ tầng năng lượng và các tuyến đường thương mại trong khu vực. Mục tiêu cuối cùng là buộc Mỹ và các đối tác vùng Vịnh phải nhượng bộ trước các yêu sách của Tehran, hoặc chấp nhận rủi ro sa lầy vào một cuộc xung đột kéo dài và tốn kém hơn nhiều so với dự tính ban đầu.

Hậu quả tức thì: Xung đột lan rộng trên nhiều mặt trận

Ả Rập Xê Út bị kéo vào vòng xoáy ba mặt trận

Việc Iran nối lại các cuộc tấn công khiến Ả Rập Xê Út phải đối mặt với áp lực từ ba hướng cùng lúc: lực lượng Houthi ở Yemen, các nhóm dân quân thân Iran ở Iraq, và chính bản thân chính phủ Tehran. Đây là hệ quả trực tiếp của chiến lược khơi mào xung đột Mỹ – Iran trên diện rộng mà Tehran theo đuổi, nhằm phân tán năng lực đối phó của các đối thủ trong khu vực.

Vòng xoáy trả đũa tại Iraq

Ngay sau đòn tấn công của Iran, quân đội Mỹ và Ả Rập Xê Út đã phối hợp không kích các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn tại Iraq, nhằm đáp trả hơn 30 vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào lực lượng Mỹ và cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Xê Út trước đó. Vòng xoáy trả đũa qua lại này cho thấy chiến lược của Iran, dù mang lại lợi thế răn đe ngắn hạn, cũng đang kéo theo những rủi ro leo thang khó kiểm soát.

Kết luận

Cuộc chiến đang bước vào một giai đoạn bế tắc và nguy hiểm mới. Chiến lược Iran tấn công phủ đầu phản ánh một tính toán rõ ràng: bảo vệ quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng mọi giá, đồng thời khai thác những gì Tehran coi là điểm yếu chiến lược của Mỹ và đồng minh. Cả Iran và các đồng minh khu vực đều kiên quyết không lùi bước trong việc bảo vệ các mục tiêu chiến lược cốt lõi của mình, khiến viễn cảnh hòa bình tại Trung Đông ngày càng trở nên xa vời.

Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục phân tích các toan tính chiến lược đằng sau diễn biến xung đột này, cũng như tác động của chúng đến an ninh và thị trường năng lượng khu vực.

Lời đe dọa cứng rắn giữa bối cảnh nội bộ rạn nứt

Ngay sau khi lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tấn công vào các căn cứ quân sự Mỹ ở Jordan, Trump đe dọa trả đũa Iran bằng một đòn giáng tàn khốc. Tuy nhiên, đằng sau những lời đe dọa mạnh mẽ này là sự bất đồng chiến lược ngày càng rõ nét với đồng minh Israel, cùng sự sụt giảm nghiêm trọng trong tỷ lệ ủng hộ của công chúng Mỹ đối với cuộc chiến.

Lời đe dọa “giáng đòn mạnh” từ Tổng thống Mỹ

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News và phát biểu từ Phòng Bầu dục, ông Trump đã xác nhận kế hoạch trả đũa, cam kết sẽ đánh Iran “tơi tả” và cho họ một “trận đòn nhớ đời”. Những tuyên bố leo thang này được đưa ra chỉ một ngày sau khi Iran tuyên bố phát động đợt tấn công mới nhắm vào lực lượng Mỹ, đánh dấu diễn biến mới nhất trong cuộc xung đột đã kéo dài 5 tháng qua.

Sự đổ vỡ thỏa thuận và năng lực bất đối xứng của Iran

Chi tiết vụ tấn công vào căn cứ Mỹ tại Jordan

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran xác nhận đã nhắm mục tiêu vào một căn cứ không quân và trung tâm Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ tại căn cứ Mỹ tại Jordan, chính thức phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn đạt được vào tháng trước. Đây là một trong những cuộc tấn công trực diện nhất nhắm vào hạ tầng quân sự Mỹ trong khu vực kể từ khi xung đột bùng phát.

Khả năng phòng thủ và thương vong

Mặc dù CENTCOM tuyên bố đã đánh chặn toàn bộ tên lửa trong đợt tấn công này, các quan chức Mỹ vẫn cảnh báo về tình trạng cạn kiệt nguồn cung cấp tên lửa đánh chặn. Kể từ khi xung đột nổ ra vào tháng Hai, đã có ít nhất 18 binh sĩ Mỹ thiệt mạng, bao gồm 3 người tử trận tại Jordan vào ngày 17 tháng 7.

Iran khẳng định sẽ kháng cự dai dẳng

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran khẳng định sẽ duy trì sự kháng cự chừng nào Mỹ còn đe dọa lợi ích của họ, thể hiện rõ năng lực tiến hành một cuộc chiến tranh bất đối xứng kéo dài của Tehran, thay vì một cuộc đối đầu quân sự trực diện quy mô lớn.

Tác động từ Israel và những bất đồng chiến lược

Cuộc gặp tại Nhà Trắng ngay trước đợt tấn công

Đợt tấn công của Iran nổ ra chỉ vài giờ sau khi ông Trump có cuộc gặp gỡ với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu – người được cho là có ảnh hưởng lớn đến lập trường cứng rắn hiện tại của ông Trump. Thời điểm trùng hợp này càng làm dấy lên nghi vấn về mối liên hệ giữa các cuộc trao đổi song phương và diễn biến quân sự leo thang ngay sau đó.

Mục tiêu trái ngược trong quan hệ Mỹ – Israel

Dù cùng phát động cuộc chiến, quan hệ Mỹ – Israel đang bộc lộ những rạn nứt rõ rệt về chiến lược. Israel muốn tiếp tục chiến tranh nhằm thay đổi chính quyền Iran và triệt tiêu chương trình hạt nhân của nước này, trong khi chính quyền Trump lại muốn tìm kiếm các thỏa thuận ngừng bắn để nhanh chóng ghi nhận một “chiến thắng chiến lược” mang tính biểu tượng, thay vì sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài.

Toan tính chính trị của Netanyahu

Cuộc gặp được ông Netanyahu mô tả là “xuất sắc”, được kỳ vọng sẽ mang lại lợi thế chính trị cho ông trong cuộc bầu cử vào tháng Mười tới. Ông cũng đã gặp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth để củng cố thêm quan hệ hợp tác quân sự song phương.

Các kịch bản quân sự cực đoan và phản ứng của dư luận Mỹ

Những kịch bản rủi ro cao đang được cân nhắc

Ông Trump từng đề xuất các hành động quân sự cực đoan như chiếm đóng cảng trung chuyển dầu mỏ trên đảo Kharg – một kịch bản có nguy cơ buộc phải triển khai bộ binh Mỹ – hay tấn công khu phức hợp hạt nhân Pickaxe Mountain và cơ sở hạ tầng dân sự, những hành động từng bị cảnh báo có thể cấu thành tội ác chiến tranh nếu được thực hiện.

Cuộc chiến ngày càng mất lòng dân

Dư luận Mỹ đang phản đối kịch liệt các hành động quân sự leo thang. Chỉ 34% cử tri hiện ủng hộ hành động quân sự với Iran, mức thấp kỷ lục kể từ khi cuộc chiến bắt đầu. Ngay cả nền tảng cử tri cốt lõi của ông Trump cũng đang đặt dấu hỏi về chi phí thực sự của cuộc chiến, đặc biệt khi giá nhiên liệu trong nước tăng vọt do hệ lụy từ việc đóng cửa eo biển Hormuz.

Bài toán khó của chính quyền Trump

Tình thế hiện tại đặt chính quyền Trump vào thế lưỡng nan rõ rệt: một mặt cần thể hiện sức mạnh và lập trường cứng rắn để trấn an đồng minh Israel cũng như răn đe Iran, mặt khác lại phải đối mặt với làn sóng phản đối ngày càng lớn từ chính cử tri trong nước, những người lo ngại về cả chi phí kinh tế lẫn nguy cơ sa lầy quân sự lâu dài. Đây là bài toán chính trị không dễ giải, đặc biệt trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.

Kết luận

Dù đưa ra những lời lẽ đe dọa cứng rắn nhằm trấn an đồng minh Israel và phô trương sức mạnh quân sự, chính quyền Tổng thống Trump đang phải đối mặt với một bài toán hóc búa: làm sao để trả đũa Iran hiệu quả mà không sa lầy vào một cuộc chiến tranh bị chính cử tri trong nước phản đối kịch liệt. Diễn biến tiếp theo tại eo biển Hormuz và các mặt trận liên quan sẽ là chỉ báo quan trọng cho hướng đi thực sự của Washington trong những tuần tới.

Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục cập nhật diễn biến của cuộc xung đột này cũng như tác động của nó đến thị trường năng lượng toàn cầu trong những ngày sắp tới.

Bức tranh toàn cảnh của một khu vực rực lửa

Vào ngày 24 tháng 7 năm 2026, quân đội và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã thực hiện các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain và Jordan. Sự kiện Iran không kích căn cứ Mỹ này không phải là một hành động đơn lẻ, mà là một phần trong bức tranh leo thang quân sự đang lan rộng trên khắp Trung Đông – từ eo biển Hormuz, Biển Caspi cho đến Lebanon và Yemen.

Cuộc không kích trả đũa của Iran và phản ứng của Mỹ

Dù Jordan tuyên bố đã đánh chặn thành công 5 tên lửa đạn đạo trong đợt tấn công, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn đe dọa sẽ giáng một “đòn mạnh” vào Iran, đồng thời cân nhắc các hành động nhắm vào các nhóm thân Tehran trong khu vực, bao gồm cả tại Iraq. Phản ứng cứng rắn này cho thấy khoảng lặng ngoại giao trước đó đã hoàn toàn bị phá vỡ, đẩy khu vực vào một vòng xoáy leo thang mới.

Xung đột lan rộng ra nhiều mặt trận khu vực

Mặt trận Lebanon và Israel

Nhóm Hezbollah, được Iran hậu thuẫn, đã điều máy bay không người lái nhắm vào một phương tiện quân sự của Israel ở miền nam Lebanon, mở thêm một mặt trận căng thẳng dọc biên giới phía bắc Israel.

Mặt trận Yemen tại eo biển Bab al-Mandeb

Lực lượng Houthi đã phát động các đợt tấn công lớn vào cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Xê Út và tàu thuyền tại eo biển Bab al-Mandeb, tiếp tục gây áp lực lên tuyến hàng hải thay thế quan trọng cho khu vực.

Mặt trận Iraq và lãnh thổ Iran

Mỹ và Ả Rập Xê Út đã phối hợp không kích, tiêu diệt ít nhất 20 chiến binh thân Iran tại Iraq. Trong khi đó, một tên lửa không rõ nguồn gốc đã rơi xuống tỉnh Tây Azerbaijan của Iran, dù không gây thương vong, cho thấy ngay cả lãnh thổ Iran cũng không còn hoàn toàn an toàn trước các sự cố quân sự bất ngờ.

Lập trường cứng rắn tại eo biển Hormuz

Tại tuyến đường huyết mạch eo biển Hormuz, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuyên bố dứt khoát bác bỏ đề xuất của Oman về việc chia sẻ 50-50 quyền quản lý eo biển, đồng thời không công nhận các tuyến đường do Mỹ hậu thuẫn. Tehran khẳng định sẽ không mở cửa tự do eo biển do lo ngại Mỹ và Israel có thể lợi dụng các tuyến đường thủy này để hỗ trợ hoạt động quân sự nhắm vào Iran. Ông Gharibabadi thậm chí đe dọa rằng bất kỳ tàu chiến nước ngoài nào tham gia rà phá bom mìn tại khu vực này đều sẽ trở thành “mục tiêu hợp pháp”.

Bất chấp nỗ lực của các bên trung gian, Iran cáo buộc Washington đã bội ước bản ghi nhớ ký hồi tháng 6, cụ thể là không giải phóng khoản tiền bị đóng băng và thỏa hiệp để Israel chiếm đóng một phần lãnh thổ Lebanon. Đòn phản công của Iran vào các căn cứ Mỹ được xem là một lời cảnh báo sớm gửi tới Washington về mức độ tàn phá có thể xảy ra trên toàn khu vực nếu Mỹ tiến hành một chiến dịch ném bom quy mô lớn.

Biển Caspi: Điểm nóng bất ngờ từ cuộc chiến Ukraine

Một mặt trận mới có nguy cơ bùng nổ khi quân đội Ukraine tấn công một tàu trên Biển Caspi, khiến một thủy thủ 23 tuổi người Iran thiệt mạng. Ukraine cho rằng đây là tàu quân sự vừa rời Nga, trong khi Iran khẳng định đó là tàu thương mại chở sắt thông thường.

Dù Ngoại trưởng Ukraine cam kết đây là sự cố ngoài ý muốn, Iran vẫn yêu cầu Kyiv phải chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, Tehran dường như đang tính toán kỹ lưỡng để đòn đáp trả không kéo theo sự can thiệp trực tiếp của Anh hoặc Đức, đồng thời tránh để cuộc chiến ở Ukraine chồng chéo hoàn toàn lên xung đột hiện tại với Mỹ và Israel – một phép tính cân bằng đầy rủi ro trong bối cảnh Iran đã phải căng mình trên quá nhiều mặt trận cùng lúc.

Tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu

Việc năm mặt trận cùng nóng lên trong một khoảng thời gian ngắn đang đặt thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái cảnh giác cao độ. Mỗi mặt trận đều gắn liền, trực tiếp hoặc gián tiếp, với các tuyến vận chuyển hoặc nguồn cung năng lượng quan trọng: các cuộc tấn công tại Yemen đe dọa eo biển Bab al-Mandeb, bế tắc tại Hormuz đe dọa tuyến đường vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ thế giới, trong khi diễn biến tại Biển Caspi ảnh hưởng đến nguồn cung khí đốt và dầu thô từ khu vực Trung Á.

Giới giao dịch năng lượng hiện đang theo dõi sát sao mọi tín hiệu leo thang mới, bởi chỉ cần một trong năm mặt trận này vượt khỏi tầm kiểm soát, hiệu ứng lan tỏa có thể kéo theo biến động mạnh trên toàn bộ chuỗi cung ứng, từ giá dầu thô cho đến chi phí bảo hiểm hàng hải và cước phí vận tải quốc tế.

Vì sao năm mặt trận này lại nguy hiểm khi cùng bùng phát?

Điều khiến giới quan sát lo ngại nhất không phải là bất kỳ mặt trận riêng lẻ nào, mà là việc cả năm điểm nóng – Bahrain và Jordan, Lebanon, Yemen, Iraq và Biển Caspi – cùng nóng lên trong một khoảng thời gian ngắn. Khi năng lực quân sự và ngoại giao của Iran phải phân tán để đối phó cùng lúc với nhiều mặt trận, khả năng kiểm soát rủi ro leo thang ngoài ý muốn sẽ giảm đi đáng kể. Đây cũng là lý do khiến các nhà trung gian hòa giải khu vực ngày càng khó khăn hơn trong việc thu hẹp khoảng cách giữa các bên.

Kết luận

Tehran đang phải đối mặt với một áp lực khổng lồ từ nhiều hướng cùng lúc. Việc từ chối nhượng bộ tại eo biển Hormuz, kết hợp với các hành động răn đe quân sự trên khắp khu vực, đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: toàn bộ khu vực Trung Đông có thể chìm trong hỗn loạn nếu một cuộc chiến tranh toàn diện thực sự nổ ra.

Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục cập nhật diễn biến trên cả năm mặt trận này, cũng như tác động của chúng đến an ninh khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu trong thời gian tới.

Baghdad chính thức lên tiếng phản đối

Hội đồng An ninh Quốc gia Iraq đã lên án mạnh mẽ cuộc không kích Mỹ – Ả Rập Xê Út thực hiện nhằm vào lãnh thổ nước này, coi đây là hành động “vi phạm chủ quyền trắng trợn”. Sự kiện không chỉ gây ra thiệt hại nghiêm trọng về nhân mạng mà còn kéo theo động thái ngoại giao đáng chú ý: Thủ tướng Iraq quyết định hủy chuyến công du chính thức đầu tiên tới Ả Rập Xê Út để bày tỏ sự phản đối.

Chi tiết cuộc không kích và thiệt hại nhân mạng

Quy mô tấn công trải rộng khắp Iraq

Các cuộc tấn công phối hợp giữa Mỹ và Ả Rập Xê Út đã nhắm vào các căn cứ của Lực lượng Huy động Nhân dân tại 7 tỉnh của Iraq, kéo dài từ Kirkuk ở miền bắc đến Basra ở miền nam. Quy mô địa lý rộng lớn của chiến dịch này cho thấy mức độ nghiêm trọng vượt xa những đợt không kích cục bộ trước đó, và đặt ra câu hỏi lớn về năng lực tình báo cũng như mục tiêu chiến lược thực sự của liên quân.

Con số thương vong đáng báo động

Ít nhất 20 thành viên của Lực lượng Huy động Nhân dân cùng ít nhất 4 cố vấn thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã thiệt mạng trong các đợt không kích này. Con số thương vong này là một trong những mức thiệt hại nhân mạng cao nhất được ghi nhận trên lãnh thổ Iraq kể từ khi xung đột khu vực leo thang, và trở thành nguyên nhân trực tiếp thổi bùng làn sóng phẫn nộ trong nước.

Cáo buộc từ phía Mỹ và Ả Rập Xê Út

Bộ Chỉ huy Trung ương Hoa Kỳ cùng Ả Rập Xê Út khẳng định chiến dịch không kích là hành động đáp trả các vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào binh lính Mỹ và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ả Rập Xê Út. Cụ thể, phía Ả Rập Xê Út cho rằng các thiết bị bay không người lái nhắm vào cơ sở dầu mỏ ở Riyadh và tỉnh phía Đông đã được phóng từ lãnh thổ Iraq, do các nhóm dân quân liên kết với Iran thực hiện.

Phản ứng gay gắt từ chính quyền Baghdad

Lên án mạnh mẽ tại cuộc họp khẩn cấp

Tại cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng An ninh Quốc gia do Thủ tướng Ali al-Zaidi chủ trì, cuộc không kích Mỹ – Ả Rập Xê Út được coi là “sự vi phạm trắng trợn chủ quyền Iraq“, đi ngược lại luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc. Đây là một trong những tuyên bố cứng rắn nhất từ chính phủ Iraq đối với các đối tác phương Tây và khu vực kể từ khi xung đột bùng phát.

Hủy chuyến công du để bày tỏ phản đối

Thủ tướng al-Zaidi đã quyết định hủy chuyến thăm chính thức đầu tiên tới thủ đô Riyadh của Ả Rập Xê Út, một động thái ngoại giao mang tính biểu tượng cao, cho thấy mức độ nghiêm trọng trong cách Baghdad nhìn nhận sự việc.

Bác bỏ cáo buộc và yêu cầu bằng chứng

Baghdad đã yêu cầu Mỹ và Ả Rập Xê Út cung cấp bằng chứng cụ thể cho các cáo buộc, nhưng cả hai bên đều không cung cấp được. Chính phủ Iraq cũng cho rằng cuộc tấn công đã làm cản trở nghiêm trọng nỗ lực điều tra riêng của nước này về nguồn gốc thực sự của các vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái.

Tác động đến cục diện khu vực và thị trường năng lượng

Mối lo ngại về một mặt trận mới ổn định lâu dài

Việc lãnh thổ Iraq liên tục trở thành nơi diễn ra các chiến dịch quân sự từ bên ngoài, dù nhân danh mục tiêu đáp trả tấn công cơ sở dầu mỏ, đang làm dấy lên lo ngại rằng khu vực này có thể trở thành một mặt trận xung đột ổn định lâu dài, tương tự như những gì đang diễn ra tại Biển Đỏ hay xung quanh eo biển Hormuz. Nếu kịch bản này xảy ra, chuỗi cung ứng năng lượng khu vực vùng Vịnh sẽ phải đối mặt với thêm một điểm rủi ro mới, bên cạnh các tuyến hàng hải vốn đã căng thẳng từ trước.

Vai trò của Ả Rập Xê Út trong thế cân bằng khu vực

Đối với Ả Rập Xê Út, việc trực tiếp tham gia chiến dịch không kích trên lãnh thổ Iraq là một quyết định có rủi ro cao, bởi điều này có thể khiến vương quốc trở thành mục tiêu trả đũa trực tiếp từ các nhóm vũ trang thân Iran đang hoạt động tại nhiều quốc gia trong khu vực. Bất kỳ cuộc tấn công trả đũa nào nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu khí của Ả Rập Xê Út cũng sẽ có tác động lan tỏa đến giá dầu và tâm lý thị trường năng lượng toàn cầu.

Làn sóng phẫn nộ trong nước và nguy cơ bùng nổ xung đột

Dư luận sôi sục trên khắp cả nước

Sự phẫn nộ của người dân thể hiện rõ qua các lễ tang kêu gọi trả thù tại Mosul, cùng các cuộc biểu tình tại Baghdad yêu cầu trục xuất đại sứ Ả Rập Xê Út. Tình hình dư luận trong nước đang tạo thêm áp lực đáng kể lên chính phủ, buộc Baghdad phải có phản ứng cứng rắn hơn để xoa dịu công chúng.

Các nhóm vũ trang bác bỏ cáo buộc

Phong trào Kháng chiến Hồi giáo tại Iraq đã phủ nhận mọi vai trò liên quan đến các vụ tấn công, gọi cáo buộc từ phía Ả Rập Xê Út là “bịa đặt”. Sự phủ nhận đồng loạt từ các nhóm vũ trang càng khiến bức tranh trách nhiệm trở nên mờ mịt hơn.

Tối hậu thư đe dọa trả đũa

Đáng chú ý nhất, nhóm bán quân sự Kataib Hezbollah đã ra tối hậu thư đến ngày 6 tháng 8, yêu cầu chính phủ Iraq phải bảo vệ chủ quyền quốc gia. Nhóm này cảnh báo rằng một phản ứng trực tiếp đối với cuộc không kích là “không thể tránh khỏi”, trong khi các liên minh vũ trang khác cũng đe dọa sẽ có “phản ứng gay gắt” nhắm vào Ả Rập Xê Út nếu tình hình không được giải quyết thỏa đáng trước thời hạn này.

Kết luận

Cục diện hiện tại cho thấy chính phủ Iraq đang bị kẹp giữa hai áp lực đối lập: một bên là sức ép ngoại giao quốc tế đòi hỏi sự kiềm chế, bên còn lại là áp lực trả đũa ngày càng gia tăng từ các nhóm vũ trang trong nước. Với tối hậu thư của Kataib Hezbollah đang treo lơ lửng đến ngày 6 tháng 8, nguy cơ an ninh khu vực có thể tiếp tục diễn biến khó lường trong những ngày tới.

Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến tại Iraq, đặc biệt là tác động của nó đến an ninh khu vực và chuỗi cung ứng năng lượng vùng Vịnh trong thời gian tới.

Sức chịu đựng bất ngờ của một nền kinh tế bị bủa vây

Hàng triệu người dân Iran đang phải vật lộn để mưu sinh dưới sức ép khốc liệt của chiến tranh với Mỹ cùng các lệnh cấm vận Iran toàn diện. Thế nhưng, mặc dù phải chịu đựng vô vàn khó khăn, kinh tế Iran – nền kinh tế của quốc gia 92 triệu dân này – vẫn còn lâu mới đi đến bờ vực sụp đổ. Vậy điều gì đã giúp hệ thống kinh tế vĩ mô của Iran trụ vững trước áp lực chưa từng có này?

Các trụ cột giúp Iran duy trì sức sống kinh tế

Chiến lược “tự cung tự cấp” và đa dạng hóa nền kinh tế

Trải qua nhiều thập kỷ đối đầu với phương Tây, Iran đã buộc phải phát triển một nền kinh tế nội địa tương đối đa dạng, không chỉ dựa vào dầu mỏ như trước đây. Sự phát triển của nông nghiệp – dù tiêu tốn nhiều nguồn nước – cùng với công nghiệp chế tạo và khu vực dịch vụ đã giúp quốc gia này giảm bớt đáng kể sự phụ thuộc vào một nguồn thu duy nhất, tạo ra một lớp đệm quan trọng trước các cú sốc từ bên ngoài.

Vai trò của “nền kinh tế ngầm” và thị trường phi chính thức

Iran duy trì được nguồn thu quan trọng nhờ vào các hoạt động chuyển dầu bất hợp pháp, mạng lưới hàng hải linh hoạt và thương mại xuyên biên giới nhằm né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế. Bên cạnh đó, một thị trường lao động phi chính thức rộng lớn cũng góp phần giúp nền kinh tế duy trì khả năng phục hồi, khi hàng triệu người dân tự tìm cách xoay xở sinh kế ngoài khu vực kinh tế chính thức.

Cơ chế hấp thụ cú sốc: Đổi lạm phát lấy sự vận hành

Chính phủ Iran chấp nhận để lạm phát Iran duy trì ở mức cao, lên tới khoảng 90%, cùng với sự mất giá kỷ lục của đồng nội tệ, để đóng vai trò như một bộ giảm xóc cho toàn bộ nền kinh tế. Dù giá các mặt hàng thực phẩm thiết yếu như thịt, trứng và dầu ăn đã tăng gấp ba lần, cơ chế này vẫn giúp duy trì một số động lực nhập khẩu và sản xuất, đảm bảo hàng hóa luôn có sẵn trên kệ thay vì rơi vào tình trạng khan hiếm hoàn toàn.

Song song với đó, nhà nước cũng tung ra “chiếc phao cứu sinh” khá tốn kém, sử dụng các khoản trợ cấp tiền mặt và phiếu mua hàng điện tử để giảm bớt gánh nặng chi phí sinh hoạt cho các hộ gia đình, đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương nhất.

Góc khuất: Cái giá phải trả đắt đỏ cho sự tồn tại

Sự bần cùng hóa và sự biến mất của tầng lớp trung lưu

Chiến lược sinh tồn của nhà nước đã đẩy trực tiếp gánh nặng chi phí lên vai người dân. Tầng lớp trung lưu Iran từng chiếm đa số dân số vào năm 2011 nay đã trở thành nhóm thiểu số trong xã hội. Hiện tại, khoảng 70% dân số Iran được xếp vào nhóm nghèo hoặc dễ bị tổn thương về kinh tế, với tỷ lệ người sống dưới mức nghèo khổ dự kiến đạt 45% trong năm 2026 – một con số phản ánh mức độ xói mòn nghiêm trọng của mức sống trung bình.

Rủi ro nội tại: Thiệt hại hạ tầng và tham nhũng tràn lan

Các cuộc ném bom của Mỹ đã tàn phá nghiêm trọng cơ sở hạ tầng của Iran, bao gồm cầu, hầm và hệ thống sản xuất khí đốt, điện, dẫn đến việc nhiều ngành công nghiệp phải cắt điện hai ngày mỗi tuần để duy trì nguồn cung cho khu vực dân sinh.

Bên cạnh áp lực từ ngoại xâm, tham nhũng tràn lan là mối đe dọa nội bộ nghiêm trọng nhất đối với nền kinh tế nước này. Hàng tỷ đô la tiền bán dầu đã bị những “người được ủy thác” biển thủ, với hơn 1,6 tỷ USD được cho là đã bị sử dụng sai mục đích, cùng với khoảng 94 tỷ euro lợi nhuận xuất khẩu không được hồi hương về nước. Đây là con số cho thấy phần lớn thiệt hại kinh tế của Iran không chỉ đến từ cấm vận bên ngoài, mà còn từ chính bộ máy vận hành nội bộ thiếu minh bạch.

Bài học từ các nền kinh tế bị cấm vận khác

So với một số quốc gia từng trải qua cấm vận kéo dài như Venezuela hay Triều Tiên, mô hình sinh tồn của Iran có phần bài bản hơn nhờ nền tảng công nghiệp và nông nghiệp đã được xây dựng từ trước khi các lệnh trừng phạt siết chặt. Thay vì để nền kinh tế sụp đổ hoàn toàn như một số trường hợp khác, Tehran đã chọn cách phân bổ đều gánh nặng cho toàn xã hội thông qua lạm phát và mất giá tiền tệ, thay vì để một cú sốc đột ngột làm tê liệt toàn bộ hệ thống. Đây là một chiến lược có chủ đích, dù cái giá phải trả về mặt xã hội là rất lớn và kéo dài qua nhiều năm.

Triển vọng tương lai: Sống sót không đồng nghĩa với phục hồi

Về tổng thể, Iran chưa sụp đổ về kinh tế bởi nhà nước vẫn chưa mất khả năng cung cấp các dịch vụ cơ bản, và quốc gia này cũng chưa rơi vào tình trạng nạn đói trên diện rộng. Tuy nhiên, thực tế không thể phủ nhận là người dân Iran đang ngày càng nghèo đi qua từng năm, khi khoảng cách giàu nghèo tiếp tục nới rộng và tầng lớp trung lưu ngày càng thu hẹp.

Chỉ cải cách kinh tế đơn thuần, hay dựa vào các đối tác như Nga và Trung Quốc, sẽ không đủ để giải quyết tận gốc vấn đề. Chính sách quan trọng nhất đối với Iran lúc này là phải giảm thiểu rủi ro địa chính trị thông qua con đường ngoại giao, thay vì tiếp tục dựa vào các cơ chế hấp thụ cú sốc mang tính tạm thời như hiện nay.

Kết luận

Kinh tế Iran cho thấy một sức chịu đựng đáng kinh ngạc trước áp lực kép từ cấm vận Iran và chiến tranh, nhờ vào chiến lược tự cung tự cấp, nền kinh tế phi chính thức và cơ chế hấp thụ lạm phát của nhà nước. Nhưng đằng sau khả năng “sống sót” đó là một cái giá xã hội rất đắt: sự bần cùng hóa trên diện rộng và sự biến mất dần của tầng lớp trung lưu từng là trụ cột của xã hội Iran.

Nếu không có một môi trường ổn định về mặt địa chính trị, nền kinh tế Iran có thể tiếp tục tồn tại theo cách này trong thời gian dài, nhưng cơ hội để thực sự phục hồi và bứt phá sẽ vẫn còn rất xa vời. Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục theo dõi những diễn biến kinh tế và chính trị liên quan đến Iran, đặc biệt trong bối cảnh quốc gia này vẫn giữ vai trò then chốt đối với thị trường năng lượng khu vực.

Mặt trận mới bùng phát tại Iraq

Lực lượng Houthi tại Yemen, vốn được Iran hậu thuẫn, vừa lên tiếng chỉ trích và lên án mạnh mẽ các cuộc không kích phối hợp do quân đội Mỹ và Ả Rập Xê Út thực hiện. Diễn biến này cho thấy xung đột Trung Đông đang tiếp tục mở rộng phạm vi, khi các cuộc tấn công lần này nhắm vào Lực lượng Huy động Nhân dân Iraq, đánh dấu sự leo thang nguy hiểm khi chiến sự lan rộng từ Yemen, Biển Đỏ sang đến tận lãnh thổ Iraq.

Bối cảnh chiến dịch không kích của liên quân Mỹ – Ả Rập Xê Út

Mục tiêu tấn công cụ thể

Các cuộc không kích của liên quân lần này nhắm trực diện vào các căn cứ và cơ sở của lực lượng vũ trang thân Iran thuộc Lực lượng Huy động Nhân dân Iraq, cụ thể tại các tỉnh Wasit và Basra thuộc khu vực miền đông và miền nam Iraq. Đây là lần đầu tiên chiến dịch không kích phối hợp giữa hai quốc gia này mở rộng sang lãnh thổ Iraq kể từ khi xung đột khu vực leo thang.

Nguyên nhân được đưa ra từ phía liên quân

Mỹ và Ả Rập Xê Út tuyên bố chiến dịch này là đòn đáp trả trực tiếp đối với các vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào hệ thống cơ sở hạ tầng dầu khí của Ả Rập Xê Út trước đó. Đây được xem là bước leo thang tất yếu sau khi các cơ sở dầu mỏ liên tục bị tấn công trong những tuần gần đây.

Phản ứng phủ nhận từ phía bị cáo buộc

Các nhóm vũ trang tại Iraq đã nhanh chóng lên tiếng phủ nhận mọi sự liên quan đến các vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái vào lãnh thổ Ả Rập Xê Út. Sự phủ nhận này càng làm gia tăng tính phức tạp trong việc xác định trách nhiệm và có thể trở thành nguồn cơn cho các vòng trả đũa tiếp theo.

Phản ứng và tuyên bố gay gắt từ Houthi

Thông điệp được phát đi chính thức

Thông cáo chính thức của Houthi được công bố rộng rãi trên đài truyền hình Al Masirah – kênh thông tin chủ lực của lực lượng này. Trong thông cáo, Houthi định danh các cuộc tấn công của Mỹ và Ả Rập Xê Út là “một hành động xâm lược tàn bạo, hèn nhát và bất hợp pháp”.

Cáo buộc vi phạm luật pháp quốc tế

Lực lượng này khẳng định chiến dịch không kích đã vi phạm nghiêm trọng mọi luật lệ cũng như hiến chương quốc tế. Đồng thời, thông cáo nhấn mạnh hành động quân sự này là “một cuộc tấn công trắng trợn vào chủ quyền của Iraq và vào người dân Iraq trên mọi phương diện và định hướng” – một cách thể hiện sự đoàn kết công khai với các lực lượng đồng minh tại Iraq.

Phản ứng từ các bên liên quan trong khu vực

Chính phủ Iraq đứng trước thế khó

Việc lãnh thổ Iraq trở thành nơi diễn ra không kích của liên quân nước ngoài đặt chính phủ Baghdad vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Một mặt, chính quyền Iraq cần duy trì quan hệ với Mỹ và các đối tác phương Tây; mặt khác, sức ép từ dư luận trong nước cùng các nhóm vũ trang thân Iran đang gia tăng, buộc Baghdad phải lên tiếng phản đối hành động vi phạm chủ quyền lãnh thổ, dù không muốn làm căng thẳng thêm quan hệ với Washington.

Ả Rập Xê Út thận trọng trước nguy cơ trả đũa

Về phía Ả Rập Xê Út, dù là bên khởi xướng chiến dịch đáp trả cùng Mỹ, vương quốc này cũng phải cân nhắc kỹ lưỡng nguy cơ bị trả đũa trực tiếp vào các cơ sở dầu khí vốn đã nhiều lần trở thành mục tiêu tấn công trong thời gian gần đây. Bất kỳ đợt tấn công trả đũa mới nào từ các lực lượng ủy nhiệm cũng có thể gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng lực sản xuất và xuất khẩu dầu mỏ của nước này, qua đó tác động trực tiếp đến giá dầu trên thị trường quốc tế.

Đánh giá tác động: Mạng lưới ủy nhiệm ngày càng gắn kết

Sự đoàn kết truyền thông giữa các lực lượng ủy nhiệm

Việc Houthi công khai lên tiếng bảo vệ lực lượng đồng minh tại Iraq cho thấy sự đoàn kết và liên kết chặt chẽ về mặt truyền thông giữa các lực lượng được Iran hậu thuẫn trong khu vực, từ Houthi ở Yemen đến các nhóm vũ trang tại Iraq. Đây không đơn thuần là một tuyên bố ngoại giao đơn lẻ, mà là tín hiệu cho thấy mạng lưới ủy nhiệm này đang phối hợp phản ứng như một khối thống nhất trước các hành động quân sự của Mỹ và đồng minh.

Nguy cơ chuỗi trả đũa khó lường

Diễn biến này làm gia tăng đáng kể nguy cơ hình thành các chuỗi trả đũa quân sự theo kiểu “ăn miếng trả miếng” giữa nhiều bên, đe dọa trực tiếp đến an ninh năng lượng khu vực vốn đã mong manh sau nhiều tuần xung đột. Khi số lượng các mặt trận mở rộng từ Biển Đỏ, Iraq cho đến các cơ sở dầu khí tại Ả Rập Xê Út, khả năng kiểm soát và ngăn chặn leo thang sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều đối với các bên trung gian hòa giải.

Rủi ro lan sang chuỗi cung ứng năng lượng

Với việc các cơ sở hạ tầng dầu khí liên tục trở thành mục tiêu tấn công, dù là tại Ả Rập Xê Út hay các khu vực lân cận, thị trường năng lượng toàn cầu buộc phải tính đến kịch bản gián đoạn nguồn cung kéo dài hơn dự kiến. Đây là yếu tố mà các doanh nghiệp trong ngành xăng dầu cần theo dõi sát sao, bởi xung đột Trung Đông giờ đây không còn giới hạn ở một vài điểm nóng cố định mà đang lan rộng theo dạng mạng lưới.

Kết luận

Lời lên án của Houthi không chỉ là một tuyên bố ngoại giao đơn thuần, mà còn phản ánh sự phân cực sâu sắc và sự phẫn nộ ngày càng tăng của các nhóm vũ trang trong khu vực đối với sự can thiệp của Mỹ và các đồng minh. Với việc xung đột Trung Đông tiếp tục mở rộng từ Yemen, Biển Đỏ sang đến Iraq, câu hỏi đặt ra lúc này là liệu có thêm những điểm nóng mới nào sẽ bùng phát trong thời gian tới, và mạng lưới ủy nhiệm do Iran hậu thuẫn sẽ còn mở rộng phạm vi phối hợp đến đâu.

Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến tại các mặt trận này, cũng như tác động của chúng đến chuỗi cung ứng và an ninh năng lượng khu vực trong thời gian tới.

Cuộc trao đổi định hình tương lai tuyến đường huyết mạch

Iran và Oman hiện đang tích cực trao đổi các đề xuất liên quan đến việc quản lý tương lai của eo biển Hormuz, tuyến đường thủy chiến lược hiện đang tồn tại nhiều bất đồng giữa hai bên. Đàm phán eo biển Hormuz trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết sau khi tuyến đường này bị đóng cửa do tác động của cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát từ ngày 28 tháng 2 năm 2026, gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng đối với thương mại toàn cầu.

Tầm quan trọng của eo biển và động thái từ Mỹ

Trước khi chiến tranh nổ ra, eo biển Hormuz từng đảm nhận việc vận chuyển tới 1/5 nguồn cung năng lượng của toàn thế giới. Đây là lý do khiến bất kỳ diễn biến nào liên quan đến tuyến đường này đều có sức nặng đặc biệt đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Mỹ đã đình chỉ các chiến dịch không kích nhằm vào Iran sau áp lực từ các nhà trung gian khu vực, mở đường cho giải pháp ngoại giao nhằm khôi phục hoạt động vận tải. Đây chính là tiền đề để Iran và Oman có thể ngồi lại bàn bạc về cơ chế quản lý hàng hải mới cho khu vực này.

Đề xuất “mềm dẻo” từ phía Oman

Mục tiêu: Chia sẻ quyền kiểm soát

Mục tiêu cốt lõi trong đề xuất của Oman là thiết lập một cơ chế quản lý hàng hải chung mang tính khu vực, ngăn chặn việc Iran nắm quyền kiểm soát duy nhất đối với eo biển. Đây được xem là giải pháp trung dung nhằm dung hòa lợi ích an ninh của Iran với nhu cầu tự do hàng hải của cộng đồng quốc tế.

Phân chia ba tuyến đường hàng hải

Cụ thể, Oman đề xuất chia làm ba tuyến đường cho giao thông hàng hải: một tuyến qua vùng biển Iran, một tuyến quốc tế trung lập, và một tuyến qua vùng biển Oman. Cách phân chia này nhằm tạo ra sự cân bằng, tránh việc bất kỳ bên nào độc quyền kiểm soát toàn bộ luồng giao thông qua khu vực.

Mô hình “phí tự nguyện” theo kiểu Malacca

Về vấn đề phí quá cảnh, Oman đề xuất áp dụng mô hình “phí tự nguyện” tương tự eo biển Malacca ở Đông Á. Khoản đóng góp ước tính khoảng 70 triệu USD mỗi năm sẽ được dùng để tài trợ cho các hoạt động hàng hải, bảo vệ môi trường và tìm kiếm cứu nạn. Đây là mức phí mang tính biểu tượng nhiều hơn là gánh nặng thương mại, phù hợp với thông lệ quốc tế tại các tuyến hàng hải chiến lược khác.

Phản ứng và yêu sách “cứng rắn” của Iran

Từ chối trạng thái tự do lưu thông như trước chiến tranh

Tehran khẳng định eo biển sẽ không thể quay lại trạng thái lưu thông tự do như trước chiến tranh. Thứ trưởng Ngoại giao Iran cũng chính thức bác bỏ kế hoạch chia đều luồng tuyến theo tỷ lệ 50-50 mà Oman đưa ra, với lý do lo ngại về an ninh quốc gia.

Đề xuất đối trọng: Phân quyền không đồng đều

Thay vào đó, Iran đề xuất họ sẽ quản lý toàn bộ việc vận chuyển qua vùng lãnh hải của mình, trong khi Oman chỉ được phép quản lý một phần làn đường đối diện. Đây là đề xuất nghiêng hẳn về phía Iran, phản ánh mong muốn duy trì thế thượng phong trong việc kiểm soát tuyến đường huyết mạch này.

Yêu sách “vé thông hành” 1 triệu USD

Trái ngược hoàn toàn với cơ chế phí tự nguyện mà Oman đề xuất, Iran được cho là muốn áp đặt mức phí dịch vụ lên tới 1 triệu USD cho mỗi con tàu đi qua eo biển. Mức chênh lệch khổng lồ giữa hai đề xuất – 70 triệu USD/năm cho toàn bộ lưu lượng tàu so với 1 triệu USD/tàu – cho thấy khoảng cách lập trường giữa hai bên vẫn còn rất lớn.

Thái độ đàm phán “nóng – lạnh”

Dù công khai tuyên bố không đàm phán với Mỹ và đe dọa sẽ có hành động mạnh tay, kể cả tái khởi động chiến tranh, để giữ quyền kiểm soát, Iran thực chất vẫn đang thể hiện sự linh hoạt nhất định trong quá trình đàm phán từng bước với Oman. Sự mâu thuẫn giữa tuyên bố công khai và hành động thực tế này là điểm đáng chú ý nhất trong lập trường của Tehran hiện nay.

Những rào cản còn lại và động thái khu vực

Vẫn còn hàng loạt điểm bất đồng chưa được giải quyết trong tiến trình đàm phán, nổi bật là lộ trình di chuyển cụ thể, mức phí áp dụng, việc xác định bên nào có quyền định hình các thỏa thuận, và trách nhiệm rà phá thủy lôi – nhiệm vụ được cho là thuộc về Iran do nước này đã rải thủy lôi trong giai đoạn xung đột.

Đề xuất của Oman về cơ chế quản lý hàng hải chung được đánh giá là một hướng đi tích cực, nhưng khả năng thành công phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc phe cứng rắn trong nội bộ Iran có chịu nhượng bộ hay không. Đây là biến số khó lường nhất trong toàn bộ tiến trình đàm phán.

Về phía khu vực, các bộ trưởng ngoại giao của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh đã tổ chức họp trực tuyến để thảo luận về việc tăng cường hợp tác nhằm bảo đảm quyền tự do hàng hải qua khu vực này, cho thấy mối quan tâm không chỉ giới hạn ở hai bên đàm phán trực tiếp mà đã lan rộng ra cả khối GCC.

Kết luận

Đàm phán eo biển Hormuz hiện là sự giằng co rõ rệt giữa mô hình chia sẻ quyền kiểm soát cùng thu phí tự nguyện của Oman, và tham vọng kiểm soát chặt chẽ đi kèm mức phí khổng lồ của Iran. Mặc dù đang có những bước tiến ngoại giao và sự linh hoạt nhất định từ cả hai phía, con đường khôi phục hoàn toàn huyết mạch năng lượng toàn cầu này dự kiến sẽ còn nhiều chông gai, đòi hỏi các bên phải tiếp tục nhượng bộ trong thời gian tới.

Chuỗi giảm giá bị chặn đứng bởi cú bật tăng bất ngờ

Giá dầu Brent đã chấm dứt chuỗi giảm 3 ngày liên tiếp bằng một phiên bật tăng mạnh mẽ hơn 4% vào ngày 29/07/2026. Chỉ một ngày sau khi thị trường còn đang “thở phào” nhờ tín hiệu hòa đàm, tâm điểm chú ý giờ đây đã quay trở lại với những rủi ro địa chính trị tại Trung Đông và tình trạng thắt chặt nguồn cung toàn cầu.

Cập nhật số liệu giá dầu mới nhất

Tính đến ngày 29/07/2026, giá dầu thô Brent đã leo lên mức 87,54 USD/thùng, tăng 4,10% so với ngày hôm trước. Dầu thô nói chung (crude oil) cũng ghi nhận mức tăng tương tự, đạt 82,455 USD/thùng, tương đương mức tăng 4,03%.

Xét theo xu hướng dài hạn, giá dầu Brent đã tăng tới 20% trong tháng vừa qua và cao hơn 20,79% so với cùng kỳ năm ngoái. Đà tăng mạnh mẽ này cho thấy thị trường vẫn đang trong trạng thái cực kỳ nhạy cảm với mọi diễn biến liên quan đến xung đột Trung Đông.

Giải mã nguyên nhân: Ba lực đẩy chính

Căng thẳng Trung Đông tái bùng phát

Quân đội Mỹ xác nhận đã đánh chặn thành công một cuộc tấn công bất ngờ từ Iran nhắm vào lực lượng Mỹ tại khu vực này. Cùng lúc đó, các nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn ở Iraq đã sử dụng máy bay không người lái tấn công các cơ sở dầu mỏ tại Ả Rập Xê Út – khu vực phía Đông – sang ngày thứ hai liên tiếp. Chuỗi sự kiện này là bằng chứng rõ ràng cho thấy khoảng lặng ngoại giao trước đó chỉ mang tính tạm thời, và căng thẳng Trung Đông vẫn có thể bùng lên bất cứ lúc nào.

Bế tắc mới tại eo biển Hormuz

Diễn biến đáng chú ý khác là việc Iran kiên quyết bác bỏ đề xuất của Oman về việc chia sẻ kiểm soát 50-50 đối với eo biển Hormuz. Tehran khẳng định phải giữ toàn quyền kiểm soát tuyến đường vận tải vào và một phần tuyến đường ra, làm gia tăng lo ngại về rủi ro gián đoạn vận chuyển năng lượng qua tuyến hàng hải huyết mạch này. Đây là bước lùi đáng kể so với những tín hiệu tích cực trong đàm phán trước đó, khiến giới giao dịch phải định giá lại rủi ro nguồn cung.

Dữ liệu tồn kho thắt chặt

Bên cạnh yếu tố địa chính trị, số liệu tồn kho dầu thô Mỹ mới công bố cho thấy tồn kho dầu thô Mỹ đã giảm sâu 3,3 triệu thùng trong tuần trước, củng cố thêm bức tranh khan hiếm nguồn cung toàn cầu. Sự kết hợp giữa yếu tố cung thực tế và rủi ro địa chính trị đã tạo ra một cú hích kép, đẩy giá dầu tăng mạnh chỉ trong một phiên giao dịch.

Góc nhìn dự báo tương lai

Đối với triển vọng ngắn hạn, các mô hình vĩ mô toàn cầu hiện đang kỳ vọng giá dầu Brent sẽ cán mốc 101,25 USD/thùng vào cuối quý này. Trong kịch bản trung hạn 12 tháng tới, mức giá có thể tiếp tục neo cao ở khoảng 114,74 USD/thùng nếu căng thẳng tại khu vực không sớm được kiểm soát.

Những con số dự báo này cho thấy thị trường đang nghiêng về kịch bản giá dầu duy trì xu hướng tăng trong trung hạn, thay vì chỉ là một đợt điều chỉnh ngắn hạn sau chuỗi giảm giá trước đó.

Tương quan với các diễn biến trước đó

Đáng chú ý, cú bật tăng lần này diễn ra chỉ một ngày sau khi thị trường vừa trải qua ba phiên giảm giá liên tiếp nhờ tín hiệu tích cực từ tiến trình ngoại giao giữa Washington và Tehran. Sự đảo chiều nhanh chóng này cho thấy mức độ nhạy cảm cực cao của giá năng lượng trước từng diễn biến nhỏ tại khu vực Trung Đông – chỉ cần một vụ tấn công hay một tuyên bố cứng rắn cũng đủ để xóa sạch những kỳ vọng lạc quan vừa hình thành trước đó.

Diễn biến này cũng phần nào phản ánh việc các bên liên quan, đặc biệt là Iran, vẫn coi việc kiểm soát các tuyến hàng hải chiến lược là một con bài mặc cả quan trọng trong bất kỳ cuộc đàm phán nào, thay vì sẵn sàng nhượng bộ ngay cả khi các kênh ngoại giao đang được nối lại.

Nhà đầu tư và doanh nghiệp cần lưu ý điều gì?

Biến động khó lường đòi hỏi chiến lược linh hoạt

Trong bối cảnh thị trường có thể đảo chiều chỉ trong một phiên giao dịch, các nhà đầu tư năng lượng cũng như doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cần xây dựng chiến lược linh hoạt hơn là cố gắng dự đoán chính xác đỉnh hoặc đáy của thị trường. Việc theo dõi sát các chỉ báo cơ bản như số liệu tồn kho hàng tuần, cùng các diễn biến địa chính trị tại những điểm nóng như eo biển Hormuz, Biển Đỏ hay các cơ sở dầu mỏ tại Ả Rập Xê Út, sẽ giúp đưa ra quyết định kịp thời hơn.

Rủi ro hai chiều cần được cân nhắc

Với những ai đang cân nhắc vị thế giao dịch, cần lưu ý rằng thị trường hiện tại tiềm ẩn rủi ro theo cả hai hướng. Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang hoặc xuất hiện thêm sự cố tại các tuyến hàng hải trọng yếu, giá dầu hoàn toàn có thể tiến sát các mốc dự báo cao hơn. Ngược lại, nếu các nỗ lực ngoại giao bất ngờ có tiến triển mới, một đợt điều chỉnh giảm giá tương tự như ba phiên trước đó hoàn toàn có thể lặp lại.

Tác động đến thị trường xăng dầu trong nước

Với các doanh nghiệp nhập khẩu và kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam, cú bật tăng của giá dầu Brent đồng nghĩa với áp lực chi phí đầu vào có thể tăng trở lại trong các kỳ điều hành sắp tới, sau giai đoạn hạ nhiệt ngắn ngủi vừa qua. Trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt bền vững, các doanh nghiệp nên chủ động rà soát lại kế hoạch dự trữ và hợp đồng nhập khẩu để tránh bị động trước những biến động giá có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Kết luận

Sự kết hợp giữa rủi ro nguồn cung – thể hiện qua số liệu tồn kho giảm sâu – và rủi ro địa chính trị tại eo biển Hormuz cùng khu vực Trung Đông đang là đòn bẩy quá lớn hỗ trợ giá dầu đi lên. Diễn biến này một lần nữa cho thấy tính bất định cao của thị trường năng lượng trong giai đoạn hiện tại, khi chỉ một ngày có thể đảo ngược hoàn toàn xu hướng của cả tuần trước đó.

Diễn đàn Xăng dầu mời các thành viên cùng thảo luận: Anh em đánh giá sao về mốc dự báo 100 USD/thùng vào cuối quý này? Với căng thẳng hiện tại tại eo biển Hormuz, liệu giá xăng dầu trong nước thời gian tới có chịu áp lực tăng giá mạnh không? Mọi người đang nghiêng về vị thế mua (Long) hay bán (Short) trong giai đoạn này? Hãy để lại ý kiến bình luận bên dưới!

Ba ngày im tiếng súng, nhưng chưa phải hòa bình

Đây đã là ngày thứ ba liên tiếp Mỹ và Iran không xảy ra đụng độ quân sự trực tiếp, sau hai tuần leo thang căng thẳng dữ dội. Tuy nhiên, khoảng lặng này lại đi kèm với một nghịch lý đáng chú ý trong tiến trình đàm phán hòa bình Mỹ – Iran: trong khi Washington thể hiện sự lạc quan về ngoại giao, Iran bất ngờ tuyên bố không tìm cách nối lại hòa đàm, tạo nên một bức tranh chính trị đầy mâu thuẫn.

Sự đối lập trong thông điệp: Lạc quan của Washington và sự phủ nhận của Tehran

Phía Mỹ tỏ ra lạc quan

Tổng thống Donald Trump khẳng định các cuộc thảo luận đang “diễn ra tốt đẹp” và tuyên bố chính Iran đã chủ động yêu cầu gặp mặt. Mỹ cũng đã tạm dừng các đợt không kích từ tối thứ Sáu để mở đường cho các nỗ lực ngoại giao, một động thái được xem là tín hiệu thiện chí rõ ràng từ phía Washington.

Iran bác bỏ và hạ thấp vai trò các kênh liên lạc

Trái ngược hoàn toàn, Tehran đã dội “gáo nước lạnh” vào tuyên bố của Mỹ khi phủ nhận việc yêu cầu đàm phán trực tiếp. Iran khẳng định các bên trung gian chỉ đang “chuyển lời nhắn” giữa hai bên, chứ không phải đang tổ chức một cuộc hòa đàm chính thức nào. Đây là cách Tehran cố tình hạ thấp tầm quan trọng của các kênh liên lạc hiện có.

Song song với việc phủ nhận này, Iran vẫn tiếp tục thử nghiệm ranh giới bằng các cuộc tấn công thông qua nhóm ủy nhiệm tại Jordan và Iraq – một chiến thuật vừa giữ thể diện ngoại giao, vừa duy trì áp lực quân sự lên các đồng minh của Mỹ trong khu vực.

Vai trò thầm lặng của các nhà trung gian hòa giải

Những “con thoi” ngoại giao

Trong bối cảnh hai bên không trực tiếp đối thoại, Qatar và Pakistan đang đóng vai trò như những nhà trung gian hòa giải quan trọng, âm thầm nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa hai đối thủ. Chính sự hiện diện của các kênh trung gian này là điều giúp duy trì hy vọng về khả năng tránh một vòng xoáy leo thang mới, dù bản thân hai bên vẫn chưa sẵn sàng công khai xác nhận đang đàm phán.

Nút thắt tại eo biển Hormuz

Bên cạnh vai trò ngoại giao chính trị, Oman cũng đang tham gia đàm phán về quy tắc vận tải biển và cơ chế thu phí quá cảnh tại eo biển Hormuz, nhằm nối lại dòng chảy thương mại qua tuyến đường huyết mạch này. Đây là một mặt trận đàm phán riêng biệt nhưng có ý nghĩa sống còn với cả hai bên, bởi sự gián đoạn tại tuyến đường này ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu và uy tín kinh tế của Iran, cũng như sự ổn định của thị trường năng lượng toàn cầu.

Kịch bản nào cho tiến trình ngoại giao sắp tới?

Kịch bản lạc quan: Đàm phán gián tiếp dần chuyển thành chính thức

Nếu các nhà trung gian tiếp tục duy trì được kênh liên lạc và không bên nào tiến hành thêm hành động quân sự mới, khoảng lặng hiện tại có thể dần chuyển hóa thành các cuộc đối thoại gián tiếp thường xuyên hơn, từ đó tạo tiền đề cho một vòng đàm phán chính thức trong vài tuần tới. Kịch bản này sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro gián đoạn tại các tuyến hàng hải chiến lược và mang lại sự ổn định tương đối cho thị trường năng lượng khu vực.

Kịch bản bi quan: Bế tắc kéo dài, nguy cơ tái leo thang

Ngược lại, nếu Iran tiếp tục giữ lập trường phủ nhận công khai trong khi vẫn duy trì các cuộc tấn công thông qua lực lượng ủy nhiệm, tiến trình ngoại giao có thể rơi vào bế tắc kéo dài. Trong kịch bản này, chỉ cần một sự cố nhỏ tại các khu vực nhạy cảm như Jordan, Iraq hay vùng biển gần Oman cũng đủ để phá vỡ hoàn toàn khoảng lặng hiện tại, đẩy khu vực trở lại vòng xoáy leo thang quân sự như hai tuần trước đó.

Thị trường dầu mỏ phản ứng nhạy bén với “nhịp nghỉ” quân sự

Không nằm ngoài dự đoán, thị trường dầu mỏ đã phản ứng khá nhanh với khoảng lặng quân sự này. Giá dầu Brent đã giảm liên tiếp trong ba phiên gần đây, một phần nhờ tâm lý bớt lo ngại về nguy cơ đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz. Dù vậy, mức giá vẫn neo cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước xung đột, phản ánh thực tế rằng rủi ro địa chính trị tại khu vực này vẫn chưa hoàn toàn biến mất, và bất kỳ diễn biến bất lợi nào trong tiến trình đàm phán cũng có thể nhanh chóng đảo ngược xu hướng giá.

Những rào cản ngăn chặn hòa bình bền vững

Bất đồng gay gắt về phí quá cảnh

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là bất đồng về cơ chế thu phí quá cảnh. Iran kiên quyết đòi thu phí bắt buộc đối với tàu thuyền qua lại, đồng thời yêu cầu các tàu phải đi sát bờ biển của mình để dễ bề kiểm soát. Trong khi đó, Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa hải quân và tiếp tục kiểm soát chặt chẽ các tàu thương mại đi qua khu vực, khiến hai bên khó tìm được tiếng nói chung về cơ chế vận hành tuyến đường thủy này.

Lòng tin đã đổ vỡ nghiêm trọng

Sự sụp đổ của bản ghi nhớ hợp tác ký hồi tháng 6, cùng với các lệnh trừng phạt dầu mỏ mà Mỹ tiếp tục áp đặt, đã khiến Iran giữ lập trường cứng rắn hơn để bảo vệ lợi thế chiến lược hiếm hoi mà nước này đang nắm giữ. Khi lòng tin giữa hai bên đã bị bào mòn nghiêm trọng qua nhiều vòng leo thang, bất kỳ tiến trình đàm phán hòa bình Mỹ – Iran nào cũng sẽ cần thời gian dài hơn nhiều để có thể đơm hoa kết trái, thay vì chỉ dựa vào một vài tuyên bố lạc quan từ một phía.

Kết luận

Khoảng lặng ba ngày qua nhiều khả năng chỉ là sự đình trệ tạm thời của bạo lực, hơn là dấu hiệu của một nền hòa bình thực chất. Với việc Iran công khai tuyên bố không tìm cách nối lại hòa đàm, thế giới vẫn phải nín thở theo dõi liệu các nhà trung gian hòa giải như Qatar, Pakistan và Oman có thể xoay chuyển được tình thế hay không, trước khi một “tia lửa” mới có thể lại bùng phát tại Trung Đông.

Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục cập nhật những diễn biến mới nhất của tiến trình ngoại giao này cũng như tác động của nó đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Thị trường năng lượng hạ nhiệt sau chuỗi ngày căng thẳng

Vào ngày 28/07/2026, thị trường năng lượng toàn cầu đã chứng kiến sự hạ nhiệt đáng kể khi giá dầu Brent ghi nhận phiên giảm thứ ba liên tiếp, chốt ở mức 87,61 USD/thùng. Sự sụt giảm này chủ yếu được dẫn dắt bởi những tín hiệu tích cực trong nỗ lực ngoại giao giữa Washington và Tehran, cùng với sự phục hồi của các chuỗi cung ứng dầu mỏ quan trọng trên toàn cầu.

Bức tranh giá dầu: Hạ nhiệt nhưng vẫn neo ở mức cao

Kết thúc phiên giao dịch ngày 28/07, giá dầu Brent – chuẩn giá dầu toàn cầu có nguồn gốc từ Biển Bắc – đã giảm 0,37% so với ngày hôm trước, xuống mức 87,61 USD/thùng. Dù vậy, dư âm của chuỗi ngày leo thang quân sự khốc liệt trước đó vẫn còn hiện hữu rất rõ ràng trên biểu đồ giá.

Tính chung trong tháng qua, mặt hàng này đã tăng tới 18,54%, và nếu so với cùng kỳ năm ngoái, mức giá này vẫn cao hơn 22,22%. Các mô hình dự báo vĩ mô hiện tại cho thấy khả năng giá dầu có thể quay trở lại mức 101,25 USD/thùng vào cuối quý này, thậm chí chạm ngưỡng 114,74 USD/thùng trong vòng 12 tháng tới nếu căng thẳng địa chính trị tái bùng phát.

Động lực chính kéo giá giảm: Tia hy vọng hòa bình ở Trung Đông

Tín hiệu tích cực từ đàm phán Mỹ – Iran

Nguyên nhân trực tiếp nhất khiến giá dầu Brent liên tục đi xuống trong 3 phiên vừa qua là tâm lý lạc quan về khả năng nối lại các dòng chảy dầu mỏ bình thường từ khu vực Trung Đông. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ đang có những “cuộc đàm phán tốt đẹp” với Iran nhằm chấm dứt xung đột, đồng thời quyết định hoãn các đợt không kích để nhường cơ hội cho các nỗ lực ngoại giao.

Trên thực tế, Mỹ đã âm thầm dừng các cuộc tấn công vào cuối ngày thứ Sáu sau gần hai tuần giao tranh, trong khi Tehran cũng đã ngừng tiến hành các đợt trả đũa nhắm vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở các nước láng giềng. Diễn biến hạ nhiệt này chính là nền tảng quan trọng nhất giúp thị trường lấy lại niềm tin.

Cải thiện vận tải và gỡ nghẽn nguồn cung

Không chỉ có sự tạm lắng của tiếng súng, thị trường còn nhận thêm tin tức tích cực từ các nỗ lực khôi phục vận tải thương mại:

• Tại eo biển Hormuz: Các nhà đàm phán của Iran và Oman đã nhóm họp vào cuối tuần qua nhằm đạt được một thỏa thuận để nối lại hoạt động vận chuyển qua tuyến đường thủy mang tính chiến lược sống còn này.
• Phục hồi nguồn cung từ Nga và Kazakhstan: Nguồn cung dầu mỏ toàn cầu cũng đã được cải thiện khi hoạt động xuất khẩu dầu thô được nối lại tại trạm Caspian Pipeline Consortium trên bờ Biển Đen của Nga – một lối thoát quan trọng đối với dầu của Kazakhstan, vốn vừa bị gián đoạn do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine.

Những rủi ro chực chờ gián đoạn nguồn cung

Dù thị trường đang tận hưởng nhịp “thở phào” ngắn ngủi, những rủi ro địa chính trị phức tạp vẫn chưa bị loại bỏ hoàn toàn. Nỗi lo về gián đoạn nguồn cung hiện đã lan rộng từ eo biển Hormuz sang Biển Đỏ – một tuyến đường vận chuyển thay thế ngày càng quan trọng cho hoạt động xuất khẩu dầu thô của Ả Rập Xê Út.

Thêm vào đó, căng thẳng khu vực vẫn tiềm ẩn yếu tố bất định khi phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen đã lên tiếng nhận trách nhiệm tấn công vào các cơ sở liên quan đến Saudi Aramco ở khu vực Jizan và Yanbu. Tuy nhiên, cả chính phủ Ả Rập Xê Út và tập đoàn Aramco hiện vẫn chưa xác nhận các cuộc tấn công này, khiến mức độ tin cậy của thông tin vẫn còn bỏ ngỏ.

Tác động đến thị trường xăng dầu trong nước

Ảnh hưởng đến giá bán lẻ và chi phí nhập khẩu

Với các quốc gia nhập khẩu dầu như Việt Nam, mọi biến động của mặt hàng này trên thị trường quốc tế đều gián tiếp tác động đến chi phí nhập khẩu xăng dầu thành phẩm và giá bán lẻ trong nước ở các kỳ điều hành tiếp theo. Đà giảm giá trong ba phiên gần đây, nếu được duy trì, có thể tạo dư địa để giá xăng dầu trong nước hạ nhiệt phần nào trong ngắn hạn, giảm bớt áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp vận tải và sản xuất.

Doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến

Tuy nhiên, do bản chất giằng co giữa yếu tố ngoại giao tích cực và rủi ro nguồn cung chưa được loại bỏ hoàn toàn, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trong nước được khuyến nghị không nên vội vàng điều chỉnh chiến lược dự trữ hay giá bán dựa trên một vài phiên giao dịch đơn lẻ. Thay vào đó, việc theo dõi sát diễn biến đàm phán Mỹ – Iran cùng tình hình an ninh tại các tuyến hàng hải trọng yếu sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở dự báo chính xác hơn cho các quyết định nhập khẩu và tồn kho trong quý tới.

Điều gì sẽ quyết định xu hướng giá dầu sắp tới?

Đối với các doanh nghiệp trong ngành xăng dầu, mức giá 87,61 USD hiện tại phản ánh sự cân bằng mong manh giữa những hy vọng đàm phán ngoại giao và thực tế nguồn cung vẫn còn nhiều bất trắc. Nếu đàm phán Mỹ – Iran tiếp tục có tiến triển và các tuyến đường thủy huyết mạch như eo biển Hormuz sớm được khôi phục hoàn toàn, khả năng giá dầu duy trì xu hướng giảm trong ngắn hạn là hoàn toàn có cơ sở.

Ngược lại, chỉ cần một sự cố an ninh mới tại Biển Đỏ hoặc bất kỳ dấu hiệu đổ vỡ nào trong tiến trình ngoại giao cũng có thể nhanh chóng đảo ngược xu hướng này, đẩy giá dầu quay trở lại vùng đỉnh đã thiết lập trong tháng qua. Đây là lý do các doanh nghiệp nhập khẩu và kinh doanh xăng dầu cần theo dõi sát diễn biến từng ngày thay vì chỉ nhìn vào một phiên giao dịch đơn lẻ.

Kết luận

Mức giá 87,61 USD nói trên phản ánh sự cân bằng mong manh giữa những hy vọng đàm phán ngoại giao và thực tế nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Thị trường sẽ tiếp tục dồn sự chú ý vào kết quả của các cuộc đàm phán tại eo biển Hormuz cũng như động thái tiếp theo của Mỹ và Iran trong thời gian tới.

Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục cập nhật những biến động mới nhất của thị trường dầu mỏ để bạn đọc nắm bắt kịp thời cơ hội và rủi ro trong giai đoạn nhiều biến số này.