Giá dầu Brent trên thị trường thế giới ngày 20/07/2026 đã vượt mức 90 USD/thùng, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong thị trường năng lượng hiện nay. Sự gia tăng giá này không chỉ gây chú ý do con số kỷ lục mà còn do những biến động địa chính trị và kinh tế phức tạp đứng sau đó. Bài viết sẽ tập trung phân tích sâu về nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này và những tác động của nó tới thị trường nội địa và quốc tế.

Căng Thẳng Trung Đông và Cuộc Chiến Giá Dầu Trên 90 USD/Thùng

Giá dầu Brent ngày 20/07/2026 tăng vượt ngưỡng 90 USD/thùng, chủ yếu do căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran tại Trung Đông. Một trong những nguyên nhân chính cho sự tăng vọt trên thị trường dầu mỏ là việc Iran tái phong tỏa eo biển Hormuz. Eo biển này là một huyết mạch quan trọng, vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu mỗi ngày. Sự gián đoạn tại đây gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung, làm cho khoảng 140 triệu thùng dầu không thể tiếp cận thị trường.

Ngoài ra, các cuộc xung đột quân sự liên tiếp tại khu vực này đã khiến cho an ninh hàng hải trở thành một mối lo lớn. Mỹ và Iran liên tục tấn công lẫn nhau, gây thiệt hại cho các tàu chở dầu gần Vịnh Ba Tư, từ đó đẩy giá dầu lên cao do lo ngại về sự ổn định của nguồn cung năng lượng toàn cầu. Căng thẳng còn ảnh hưởng tới các nhà máy lọc dầu, các cơ sở quan trọng ở Trung Đông phải đóng cửa để tránh rủi ro.

Hơn nữa, chính sách mạnh tay của Tổng thống Mỹ, đòi hỏi sự “đầu hàng vô điều kiện” từ Iran cũng đổ thêm dầu vào lửa, làm căng thẳng leo thang. Như vậy, sự biến động chính trị đã tác động mạnh mẽ lên giá dầu, khiến giá Brent đạt mức cao nhất trong gần 4 năm qua.

Độc giả có thể tìm hiểu thêm về tình hình tại khủng hoảng eo biển Hormuz.

Nguồn VnExpress

Tác Động Kinh Tế Việt Nam Khi Giá Dầu Vọt Quá 90 USD Một Thùng

Khi giá dầu trên thị trường quốc tế vượt qua 90 USD một thùng, nền kinh tế trong nước như Việt Nam phải đối mặt với những ảnh hưởng lớn và đột ngột. Là một nước nhập khẩu năng lượng chủ yếu, Việt Nam rất nhạy cảm với biến động giá dầu. Giá bán lẻ xăng dầu trong nước có khuynh hướng tăng theo mức giá quốc tế, làm tăng chi phí sinh hoạt và vận tải. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới người tiêu dùng mà còn tác động nặng nề lên toàn bộ nền kinh tế.

Khi giá dầu leo thang, áp lực lạm phát trở nên rõ rệt hơn. Kịch bản xấu nhất có thể dự báo là giá dầu lên đến 100 USD/thùng, kéo theo CPI tăng vượt mức 5%. Tăng trưởng GDP và thị trường chứng khoán cũng chịu sức ép từ sự leo thang này. Một khi lạm phát trở thành một vấn đề lớn, sự ổn định của nền kinh tế vĩ mô cũng sẽ bị đe dọa.

Tại mặt trận doanh nghiệp, nhiều ngành sản xuất và xuất khẩu phải đối mặt với chi phí đầu vào tăng cao, làm bào mòn lợi nhuận. Các ngành dệt may, da giày và logistics đặc biệt dễ bị tổn thương, vì chi phí nhiên liệu cao dẫn đến giảm sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Những doanh nghiệp nhỏ và vừa, không có sức mạnh tài chính để điều chỉnh giá bán, dễ lâm vào cảnh khó khăn hoặc thậm chí phá sản nếu tình hình kéo dài.

Thêm vào đó, khủng hoảng cũng tạo ra bất bình đẳng kinh tế đáng kể trong các vùng nông thôn, nơi mà sự gia tăng chi phí vận tải và sản xuất ảnh hưởng nặng nề đến thu nhập của người dân. Để đối phó, chính phủ có thể cân nhắc các chính sách như sử dụng Quỹ bình ổn dầu mỏ hoặc điều chỉnh thuế nhập khẩu để giảm thiểu tác động tiêu cực này. Các thông tin chi tiết về làn sóng ảnh hưởng từ sự leo thang giá dầu có thể được tham khảo thêm tại điểm nóng Hormuz.

Tác động địa chính trị và dự báo giá dầu toàn cầu

Giá dầu thế giới ngày 20/7/2026 đã leo thang vượt xa 90 USD/thùng, gây ra những biến động lớn trên thị trường quốc tế. Nguyên nhân chủ yếu của diễn biến này chính là căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là các cuộc tập kích qua lại giữa hai quốc gia. Điều này đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz – tuyến đường quan trọng chiếm tới 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.

Dầu Brent chứng kiến mức tăng gần 3% để đạt 90,8 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ cũng không hề kém cạnh với mức tăng 2,6%, lên tới 84,4 USD/thùng. Sự không ổn định trong khu vực đã dấy lên lo ngại lớn về nguy cơ đứt gãy nguồn cung, gây áp lực mạnh mẽ cho thị trường năng lượng toàn cầu. Ngoài ra, tình hình căng thẳng kéo dài có thể khiến giá dầu Brent tiếp tục tăng, thậm chí vượt qua mốc 100 USD/thùng, nếu việc vận chuyển qua Hormuz bị gián đoạn trong vài tuần.

Trên thị trường quốc tế, giá dầu thế giới tăng mạnh đã thôi thúc các quốc gia, bao gồm Việt Nam, xem xét điều chỉnh giá xăng dầu trong nước lên mức cao hơn theo quy định mới. Đáng chú ý là giá vàng lại giảm đáng kể khi các nhà đầu tư chuyển dòng vốn sang các tài sản rủi ro hơn. Các chuyên gia cũng cảnh báo sự gia tăng của giá dầu có thể gây sốc và làm chậm đà phục hồi kinh tế toàn cầu, đặc biệt tại những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu mỏ. Để tìm hiểu thêm về tình hình căng thẳng hiện tại và khả năng chiến tranh toàn diện tại Trung Đông, hãy xem bài viết Iran tuyến chiến vì eo biển Hormuz.

Trong bối cảnh đó, giới chuyên gia dự báo giá dầu có thể sẽ ổn định ở ngưỡng trên 90 USD/thùng vào cuối tuần này, với ngưỡng kháng cự quan trọng là 95 USD/thùng. Thị trường hiện đang rất căng thẳng và chờ đợi tình hình tiếp theo từ Trung Đông.

Kết luận

Giá dầu thế giới vượt ngưỡng 90 USD/thùng đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong bối cảnh thị trường năng lượng hiện nay. Với sự khởi nguồn từ các yếu tố địa chính trị và nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh, giá dầu không chỉ là chỉ số phản ánh thị trường mà còn là yếu tố tác động trực tiếp đến kinh tế và chính trị của nhiều quốc gia. Các nhà đầu tư, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách cần theo dõi sát sao để có những bước đi thích hợp trong điều kiện kinh tế đầy biến động này.
Thảo luận, phân tích và cập nhật nội dung nóng hổi về thị trường xăng dầu. Tất cả tại diendanxangdau.vn.

Về Chúng Tôi

Trở thành một phần của diendanxangdau.vn để nhận các phân tích và đóng góp tiếng nói của bạn cho sự phát triển của thị trường xăng dầu.

Mỹ vừa tiến hành không kích Iran trong tám đêm liên tiếp, đẩy tình hình chiến sự tại khu vực lên mức căng thẳng chưa từng thấy. Tuy nhiên, giữa lúc phải đối phó với hỏa lực từ bên ngoài, nội bộ Iran lại đang đối mặt với một rạn nứt nội bộ sâu sắc xoay quanh thỏa thuận đàm phán với Mỹ, buộc Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei phải lên tiếng kêu gọi toàn dân và giới chức duy trì sự “đoàn kết thiêng liêng” để đối phó với kẻ thù chung. Đây là lần hiếm hoi kể từ đầu cuộc xung đột mà chính giới lãnh đạo cao nhất của Iran phải công khai thừa nhận mức độ nghiêm trọng của những bất đồng đang tồn tại trong nội bộ đất nước.

Nguồn cơn của sự chia rẽ nội bộ tại Iran

Các cuộc biểu tình và tranh luận gay gắt đã bùng nổ trong nội bộ Iran liên quan đến bản ghi nhớ hợp tác (MoU) về thỏa thuận tạm ngừng giao tranh bốn tháng được ký với Mỹ hồi tháng 6. Sự phẫn nộ đến từ phe cứng rắn thể hiện rõ nét khi những người ủng hộ cực đoan đã xuống đường vào ban đêm để phản đối, thậm chí cáo buộc các quan chức phạm tội phản quốc và công khai la ó Tổng thống cùng các quan chức liên quan ngay trong lễ tang của cố Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei.

Một ví dụ điển hình cho mức độ nghiêm trọng của rạn nứt nội bộ này là trường hợp nghị sĩ cứng rắn Mahmoud Nabavian, người đã đọc công khai một tài liệu mật trên sóng truyền hình trực tiếp nhằm mục đích phá vỡ thỏa thuận với Mỹ. Hành động này sau đó đã khiến ông bị loại khỏi Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại, cho thấy chính quyền Iran đang phải áp dụng các biện pháp cứng rắn để kiểm soát tình trạng bất đồng ngay trong hàng ngũ lập pháp của mình. Sự việc này cũng cho thấy mức độ chia rẽ đã lan sâu đến tận Quốc hội, cơ quan vốn được kỳ vọng phải thể hiện sự thống nhất cao nhất trong các vấn đề an ninh quốc gia.

Lời kêu gọi “đoàn kết thiêng liêng” của Lãnh tụ Tối cao

Trước tình trạng rạn nứt nội bộ ngày càng lan rộng, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei đã đưa ra thông điệp yêu cầu người dân và quan chức phải tránh mọi hình thức chia rẽ, tranh chấp chính trị, đồng thời không được để lộ bất kỳ dấu hiệu yếu kém nào trước các thế lực thù địch như Mỹ và Israel.

Đáng chú ý, dù bản thân có quan điểm khác biệt về nội dung thỏa thuận, ông Khamenei vẫn chấp thuận văn bản này sau khi Tổng thống Masoud Pezeshkian đứng ra nhận trách nhiệm cá nhân về quyết định đó. Bên cạnh lời kêu gọi đoàn kết, tân Lãnh tụ Tối cao cũng không quên đưa ra lời cảnh báo cứng rắn, hứa hẹn sẽ mang đến cho Washington những bài học không thể nào quên trong thời gian tới.

Mặt trận đồng lòng từ giới chức quân sự và chính trị

Phản ứng trước lời kêu gọi của Lãnh tụ Tối cao, Tổng thống Pezeshkian đã ca ngợi đây là một thông điệp khôn ngoan, đồng thời khẳng định việc tránh bất hòa nội bộ chính là chìa khóa dẫn đến chiến thắng trước kẻ thù bên ngoài. Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cũng nhấn mạnh rằng việc tuân thủ nghiêm túc sắc lệnh đoàn kết này là một phần quan trọng trong công tác quản lý đất nước giai đoạn hiện nay.

Về phía quân đội, ông Ali Abdollahi, chỉ huy liên hợp thời chiến, cam kết lực lượng vũ trang sẽ tuân thủ tuyệt đối tinh thần thống nhất mà Lãnh tụ Tối cao đề ra, đồng thời cảnh báo sẽ có phản ứng tàn khốc nếu Mỹ tiếp tục phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự của Iran. Trên mặt trận truyền thông, tờ báo Khorasan vốn thân chính phủ cũng đăng tải một bài xã luận nhằm chấn chỉnh tình trạng rạn nứt nội bộ, tuyên bố chấp nhận những chỉ trích mang tính xây dựng nhưng cấm tuyệt đối hành vi cáo buộc giới chức vô căn cứ, đồng thời yêu cầu chấm dứt việc lan truyền thông tin sai lệch về chính quyền.

Tương lai bế tắc của các cuộc đàm phán

Bản ghi nhớ hợp tác giữa Mỹ và Iran hiện đã bị Tehran đình chỉ và đang đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn, chủ yếu do những tranh chấp xoay quanh quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Ngoại trưởng Abbas Araghchi vẫn thể hiện sự ủng hộ đối với con đường đàm phán, đồng thời bày tỏ tiếc nuối rằng nếu thỏa thuận đạt được sớm hơn, có lẽ đã bảo vệ được nhiều cơ sở hạ tầng quan trọng cũng như sinh mạng của một số lãnh đạo cấp cao.

Tuy nhiên, trên thực tế chiến trường, các cuộc tấn công trả đũa lẫn nhau giữa Mỹ và Iran vẫn đang tiếp diễn liên tục, và hiện chưa có bất kỳ dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy hai bên sẽ sớm quay trở lại bàn đàm phán trong thời gian tới.

Kết luận

Iran hiện đang phải đối mặt với một thách thức kép hiếm có: vừa phải hứng chịu hỏa lực dồn dập từ các đợt không kích liên tiếp của Mỹ, vừa phải nỗ lực dập tắt tình trạng rạn nứt nội bộ đang lan rộng trong chính hàng ngũ lãnh đạo và người dân của mình. Thông điệp đoàn kết từ Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, trong bối cảnh này, không chỉ đơn thuần là một lời kêu gọi mang tính hình thức, mà còn phản ánh nỗ lực thực chất nhằm duy trì sức mạnh và sự thống nhất quốc gia trước một giai đoạn lịch sử đầy biến động.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực xăng dầu, việc theo dõi sát diễn biến chính trị nội bộ của Iran, bên cạnh các thông tin về tình hình quân sự tại eo biển Hormuz, cũng là một yếu tố quan trọng cần cân nhắc. Bởi lẽ, khả năng Tehran có thể duy trì được sự ổn định nội bộ hay không sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của nước này trong việc tiếp tục đàm phán hay leo thang xung đột, từ đó tác động sâu rộng đến nguồn cung năng lượng toàn cầu trong thời gian tới.

Ấn Độ đang nổi lên như một trong những trung tâm lọc dầu chính trên toàn cầu. Đây là kết quả của chiến lược phát triển mạnh mẽ, năng lực sản xuất khổng lồ và những dự báo hứa hẹn cho tương lai. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về vị thế hiện tại của Ấn Độ, các dự án tăng trưởng quan trọng, cùng chiến lược mà quốc gia này theo đuổi để vươn lên vị trí hàng đầu.

Ấn Độ: Ngôi Sao Đang Lên Trong Ngành Lọc Dầu Toàn Cầu

Ấn Độ đang khẳng định mình như một ngôi sao sáng trong bối cảnh ngành lọc dầu toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức. Hiện tại, Ấn Độ đứng thứ tư thế giới về năng lực lọc dầu, với công suất chế biến gần 254 triệu tấn/năm, chiếm khoảng 5% tổng công suất toàn cầu. Trong khi các khu vực như Mỹ và châu Âu đang chứng kiến sự suy thoái, Ấn Độ nổi bật lên nhờ vào các hoạt động mở rộng không ngừng.

Kể từ tháng 12/2025, dự kiến công suất của Ấn Độ sẽ đạt 5,62 triệu thùng/ngày, và với kế hoạch tiếp tục tăng lên, nước này không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn là một trong những nhà xuất khẩu sản phẩm dầu tinh chế lớn nhất châu Á. Điều này thể hiện rõ qua việc Ấn Độ đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp dầu diesel cho châu Âu, thay thế cho nguồn cung bị gián đoạn từ Nga.

Bên cạnh đó, năng lực xử lý dầu của Ấn Độ cho phép nước này nhập khẩu từ khoảng 40 quốc gia khác nhau, đảm bảo một mạng lưới cung ứng đa dạng và ổn định. Điều này trở nên đặc biệt quan trọng khi Ấn Độ nhập khẩu gần 89% lượng dầu thô của mình, với một phần lớn từ Nga nhờ giá ưu đãi. Tuy nhiên, tỷ trọng hóa dầu của Ấn Độ vẫn cần đẩy mạnh để sánh ngang với các cường quốc trong ngành hóa dầu ở thời gian tới.

Mặc dù đối diện với nhiều thách thức về cơ sở hạ tầng và cần đa dạng hóa hơn nữa ngành hóa dầu, Ấn Độ vẫn không ngừng phát triển các kế hoạch dài hạn nhằm tăng công suất và vị thế trên thị trường năng lượng thế giới. Điều này không chỉ giúp Ấn Độ duy trì lợi nhuận mà còn củng cố vị trí quan trọng của quốc gia này trong bản đồ năng lượng toàn cầu.

Để biết thêm thông tin về tình hình địa chính trị ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng toàn cầu, bạn có thể xem chi tiết hơn tại điểm nóng Eo biển Hormuz.

Ấn Độ và Cuộc Cách Mạng Công Suất Lọc Dầu: Nền Tảng Mới Cho Tăng Trưởng Toàn Cầu

Ấn Độ đang nổi lên như một điểm sáng trong ngành công nghiệp lọc dầu, không chỉ ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương mà còn trên toàn cầu. Với mức đầu tư 60 tỷ USD trong vòng 5 năm tới, quốc gia này đặt mục tiêu nâng công suất lọc dầu thêm 56 triệu tấn mỗi năm, tương đương 1,12 triệu thùng mỗi ngày. Điều này sẽ đưa tổng công suất của Ấn Độ lên 6,2 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2028, thể hiện mức tăng trưởng 22% so với hiện nay.

Bộ trưởng Dầu mỏ Ấn Độ, ông Rameswar Teli, đã nhấn mạnh rằng con số này chỉ là bước khởi đầu cho tham vọng dài hạn, trong đó có kế hoạch nâng công suất lên mức 450–500 triệu tấn/năm trong 10 năm tới. Điều này đặt Ấn Độ vào vị trí hàng đầu, chiếm 47% các dự án xây dựng và mở rộng nhà máy lọc dầu mới tại châu Á-Thái Bình Dương trong thời gian tới. Theo dự báo, đến năm 2025, Ấn Độ sẽ vượt qua Trung Quốc để trở thành quốc gia dẫn dắt tăng trưởng nhu cầu dầu mỏ toàn cầu.

Những dự án trọng điểm như mở rộng nhà máy lọc dầu Panipat (10 triệu tấn/năm) và khởi công mới nhà máy Barmer (9 triệu tấn) mang lại động lực lớn cho ngành công nghiệp lọc dầu Ấn Độ. Ngoài ra, sự hợp tác giữa Rosneft của Nga và các công ty nhà nước Ấn Độ trong dự án trị giá 44 tỷ USD cũng mở ra những cơ hội lớn. Bên cạnh đó, đầu tư vào hóa dầu với vốn thu hút lên tới 87 tỷ USD trong thập kỷ tới dự kiến đưa sản lượng hóa dầu từ 29,62 triệu tấn lên 46 triệu tấn vào 2030.

Nhu cầu ngày càng tăng từ sự phục hồi kinh tế và sản xuất công nghiệp đang thúc đẩy quá trình này. Với dự báo tăng trưởng GDP thực tế đến 6,3% vào năm 2025, cùng với chính sách nhập khẩu dầu từ Nga để hưởng mức giá ưu đãi, Ấn Độ không chỉ củng cố vị thế trở thành trung tâm lọc dầu chiến lược của khu vực mà còn khả năng lan tỏa ảnh hưởng ra toàn cầu. Để có thêm kiến thức về các tình hình căng thẳng có thể ảnh hưởng đến thị trường dầu mỏ, bạn có thể tham khảo bài viết về đe doạ an ninh năng lượng tại eo biển Hormuz.

Ấn Độ Tăng Trưởng và Tối Ưu Hóa Năng Lực Trong Ngành Lọc Dầu

Ấn Độ đang định hình lại ngành lọc dầu của mình với các chiến lược và ưu tiên rõ ràng, nhắm đến mục tiêu an ninh năng lượng nội địa, đa dạng hóa nguồn cung dầu thô và mở rộng công suất lọc dầu. Trong bối cảnh biến động địa chính trị toàn cầu, việc đảm bảo cung ứng ổn định và giá cả phải chăng cho thị trường nội địa được đặt lên hàng đầu. Điều này thể hiện qua quyết định của Ấn Độ trong việc giảm thiểu xuất khẩu và tập trung vào nhu cầu nội địa. Thủ tướng Modi nhấn mạnh vai trò của các nhà máy lọc dầu trong việc tăng cường sản lượng khí đốt hóa lỏng nhằm duy trì an ninh năng lượng.

Trong quá trình này, Ấn Độ cũng thực hiện chính sách đa dạng hóa nguồn cung cấp dầu thô, giảm phụ thuộc vào Nga. Các nhà máy lọc dầu đang tìm kiếm nguồn từ các khu vực khác như châu Phi, Trung Đông và Mỹ. Mối quan hệ năng lượng với Ả Rập Xê-út được củng cố thêm thông qua các dự án chung trong lĩnh vực lọc hóa dầu và phát triển các kho dự trữ chiến lược.

Tham vọng của quốc gia này là trở thành trung tâm lọc dầu toàn cầu với kế hoạch nâng tổng công suất chế biến lên 6,2 triệu thùng/ngày vào năm 2030. Điều này bao gồm việc xây dựng nhà máy lọc dầu mới ở Rajasthan và tăng cường sức chứa kho dự trữ dầu mỏ chiến lược (SPR). Động thái này không chỉ nhằm đảm bảo an toàn năng lượng trước các biến động thị trường dầu mỏ toàn cầu mà còn để giữ vị thế dẫn đầu trong ngành lọc dầu trên toàn thế giới nguồn.

Chiến lược phát triển của Ấn Độ cho thấy sự nhạy bén trong việc tối ưu hóa lợi ích kinh tế đồng thời bảo đảm an ninh quốc gia. Với phương châm ‘mua rẻ, lọc dầu thông minh, xuất khẩu cao,’ Ấn Độ đang từng bước khẳng định vị thế trọng điểm trong bản đồ năng lượng toàn cầu.

Kết luận

Nhìn chung, Ấn Độ đang trên đà vươn lên trở thành một trong những cường quốc về lọc dầu toàn cầu. Những bước tiến mạnh mẽ trong việc mở rộng năng lực sản xuất và chiến lược quản lý tài nguyên thông minh không chỉ củng cố vị thế của Ấn Độ mà còn thể hiện rõ tham vọng của quốc gia này trên bản đồ năng lượng thế giới.
Thảo luận, phân tích và cập nhật nội dung nóng hổi về thị trường xăng dầu. Tất cả tại diendanxangdau.vn.

Về Chúng Tôi

Trở thành một phần của diendanxangdau.vn để nhận các phân tích và đóng góp tiếng nói của bạn cho sự phát triển của thị trường xăng dầu.

Chảo lửa Trung Đông bùng lên quanh eo biển Hormuz

Xung đột Mỹ – Iran tiếp tục leo thang nghiêm trọng, và tâm điểm của cuộc đối đầu lần này chính là eo biển Hormuz – tuyến đường thủy chiến lược bậc nhất thế giới. Sau khi Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân và tiến hành đêm không kích thứ năm liên tiếp, Iran đã cứng rắn tuyên bố eo biển này là “lằn ranh đỏ” bất khả xâm phạm, đồng thời khẳng định sẵn sàng bước vào một cuộc chiến sống còn để bảo vệ tuyến đường này.

Diễn biến mới nhất cho thấy khu vực Trung Đông đang tiến gần hơn bao giờ hết đến một cuộc chiến tranh toàn diện, với những hệ lụy vượt xa phạm vi hai quốc gia trực tiếp tham chiến.

Cuộc chiến giành quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược

Mỹ dồn lực mở lại tuyến đường thủy

Washington liên tiếp ném bom các căn cứ quân sự ở bờ biển phía nam Iran nhằm mở lại tuyến đường thủy này, vốn đã bị Tehran đóng cửa từ ngày 11 tháng 7 sau khi lệnh ngừng bắn sụp đổ. Đây là lần đầu tiên Iran chủ động phong tỏa hoàn toàn tuyến đường này kể từ khi căng thẳng leo thang, đánh dấu một bước ngoặt nguy hiểm trong cuộc đối đầu.

Iran khẳng định năng lực kiểm soát toàn diện

Người phát ngôn quân đội Iran, ông Mohammad Akraminia, khẳng định Iran có khả năng kiểm soát eo biển từ bất kỳ vị trí nào trên lãnh thổ, không hề phụ thuộc vào các vùng duyên hải hay hải đảo đang bị Mỹ tấn công. Tuyên bố này cho thấy Iran vẫn tự tin vào năng lực quân sự của mình dù đang chịu áp lực không kích liên tục, đồng thời khẳng định sẽ kháng cự đến cùng để vô hiệu hóa sự can thiệp của Mỹ.

Điều kiện duy nhất để mở lại tuyến đường

Theo phía Tehran, cách duy nhất để mở lại tuyến đường thủy này là Mỹ phải tuân thủ bản ghi nhớ 14 điểm đã ký hồi tháng 6, đồng thời chấp hành nghiêm ngặt các quy định hàng hải mà Iran đặt ra. Đây là lập trường cứng rắn khiến khả năng đàm phán trong ngắn hạn gần như không còn.

Đe dọa cơ sở hạ tầng và đòn “vết dầu loang” ra toàn khu vực

Lời cảnh báo từ Tổng thống Mỹ

Ngày 14 tháng 7, Tổng thống Donald Trump đe dọa sẽ đánh phá các nhà máy điện và cầu cống của Iran nếu nước này không chịu nối lại đàm phán. Lời đe dọa này càng khiến tình hình thêm căng thẳng, khi mục tiêu tấn công không còn giới hạn ở các cơ sở quân sự mà mở rộng sang hạ tầng dân sự thiết yếu.

Iran đáp trả quyết liệt

Tehran cảnh báo nếu Mỹ tấn công cơ sở dân sự, Iran sẽ trả đũa tàn khốc hơn bằng cách tấn công toàn bộ hạ tầng còn lại trên khắp khu vực Vịnh Ba Tư. Iran cũng cảnh cáo các nước láng giềng rằng việc cho phép Mỹ mượn lãnh thổ làm căn cứ nổ súng là điều không thể chấp nhận và chắc chắn sẽ bị trừng phạt.

Xung đột lan rộng trên thực địa

Tình hình chiến sự đã thực sự vượt ra ngoài biên giới hai nước:

• Jordan: Căn cứ không quân Al Azraq bị Iran dội tên lửa đạn đạo.
• Kuwait: Còi báo động vang lên do máy bay không người lái thù địch xuất hiện. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố đã phá hủy hệ thống radar, trung tâm liên lạc tại căn cứ Ali Al Salem và bến tàu quân sự tại Al Shuaiba.
• Bahrain: Báo động được kích hoạt, hệ thống phòng không phải đánh chặn nhiều đợt tấn công trên không từ phía Iran.

Khủng hoảng năng lượng toàn cầu và thảm họa nhân đạo

Nỗi ám ảnh thiếu hụt năng lượng

Eo biển Hormuz vốn gánh vác 1/5 lượng vận chuyển dầu khí toàn cầu trước khi chiến tranh nổ ra. Việc tuyến đường này tiếp tục bị phong tỏa đang đe dọa nghiêm trọng đến an ninh năng lượng thế giới, đẩy nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu lên mức báo động chưa từng thấy trong nhiều năm qua.

Nguy cơ từ mặt trận thứ hai

Các nhà phân tích cảnh báo Iran có thể mượn tay đồng minh Houthi ở Yemen để phong tỏa thêm cửa ngõ Bab el-Mandeb – hướng ra Biển Đỏ. Nếu kịch bản này xảy ra, cả hai tuyến đường huyết mạch của thế giới sẽ cùng bị bóp nghẹt, thách thức trực tiếp năng lực xử lý khủng hoảng của Washington và đồng minh.

Thảm kịch nhân đạo phía sau xung đột

Đằng sau những con số về dầu mỏ và thương mại là một thảm kịch nhân đạo thực sự: cuộc chiến đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và đẩy hàng triệu người tại Iran và Lebanon vào cảnh tị nạn, mất nhà cửa. Đây là lời nhắc nhở rằng phía sau mỗi biến động của thị trường năng lượng luôn là những hệ lụy con người nặng nề.

Phản ứng của thị trường và các bên liên quan

Giá dầu và bảo hiểm hàng hải biến động mạnh

Ngay khi thông tin về việc tuyến đường thủy chiến lược này bị phong tỏa lan truyền, giới giao dịch năng lượng đã ghi nhận biến động mạnh trên thị trường dầu thô kỳ hạn. Các hãng tàu quốc tế buộc phải cân nhắc lại lộ trình vận chuyển, trong khi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho tàu chở dầu đi qua khu vực này tăng vọt so với trước xung đột. Nhiều tập đoàn năng lượng lớn đã lên phương án dự phòng, bao gồm chuyển hướng một phần nguồn cung sang các tuyến đường thay thế dài hơn và tốn kém hơn.

Vai trò trung gian của các cường quốc

Trong bối cảnh căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, vai trò trung gian ngoại giao của các cường quốc như Trung Quốc, Nga và Liên minh châu Âu ngày càng được chú ý. Đây là những bên có lợi ích kinh tế trực tiếp gắn liền với sự ổn định của tuyến hàng hải này, đồng thời sở hữu kênh liên lạc riêng với cả Washington và Tehran. Tuy nhiên, cho đến nay, các nỗ lực trung gian vẫn chưa mang lại kết quả cụ thể nào có thể làm hạ nhiệt xung đột.

Kết luận

Những lời đe dọa qua lại cùng sự can dự ngày càng sâu của nhiều quốc gia láng giềng đang làm dấy lên nỗi lo sợ thực sự về việc tái bùng nổ một cuộc chiến tranh toàn diện tại khu vực. Với việc Iran tuyên bố eo biển Hormuz là “lằn ranh đỏ” không thể vượt qua, thị trường năng lượng thế giới đang bước vào giai đoạn bất định nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Bạn nghĩ sao về “lằn ranh đỏ” mà Iran vừa vạch ra? Hãy để lại bình luận bên dưới và đừng quên đăng ký bản tin của Diễn đàn Xăng dầu để liên tục cập nhật những diễn biến mới nhất về chảo lửa Trung Đông.

Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đã bước sang ngày tấn công thứ sáu liên tiếp do lực lượng quân sự Mỹ tiến hành. Mặc dù con đường ngoại giao vẫn được các bên nhắc đến như một lựa chọn khả thi, Washington đang mở rộng và gia tăng đáng kể áp lực quân sự, để lại những hậu quả tàn khốc mà dân thường Iran đang phải trực tiếp gánh chịu trong đời sống hằng ngày. Sự kéo dài liên tục của chuỗi không kích này cho thấy cả hai bên vẫn chưa tìm được điểm dừng, trong khi cái giá phải trả ngày càng đè nặng lên vai những người dân vô tội không liên quan trực tiếp đến các quyết định chính trị và quân sự của giới lãnh đạo.

Diễn biến các cuộc tấn công mới nhất

Lực lượng Mỹ đang tiến hành ném bom dữ dội vào các hòn đảo phía nam của Iran, bao gồm Qeshm, Kish và Abu Musa, cùng với các thành phố cảng dọc bờ biển phía nam, tiêu biểu nhất là Bandar Abbas. Đợt leo thang kéo dài liên tiếp nhiều ngày này đang dấy lên câu hỏi lớn trong giới quan sát quốc tế về việc liệu Washington, cùng với sự phối hợp của Israel, có đang chuẩn bị cho các bước đi xa hơn nhằm kiểm soát lãnh thổ chiến lược của Iran hay không, đặc biệt là các khu vực gần những cơ sở năng lượng trọng yếu như trạm dầu đảo Kharg. Việc các đợt tấn công liên tục nhắm vào cùng một dải khu vực ven biển trong nhiều ngày liên tiếp cũng cho thấy tính chất có chủ đích và bài bản của chiến dịch quân sự lần này, thay vì chỉ là những đòn đáp trả mang tính tự phát.

Chiến lược và tuyên bố từ chính quyền Mỹ

Tổng thống Donald Trump tiếp tục khẳng định con đường ngoại giao vẫn khả thi, nhưng đồng thời cam kết sẽ gia tăng mạnh mẽ áp lực quân sự đối với chính phủ Iran cho đến khi đạt được các mục tiêu đề ra. Danh sách mục tiêu tấn công của Mỹ hiện bao gồm cả các cơ sở quân sự như kho chứa vũ khí, bãi phóng tên lửa và tàu hải quân của Iran.

Đáng chú ý, ông Trump cũng nêu khả năng sẽ mở rộng phạm vi tấn công sang cả các mục tiêu mang tính dân sự như nhà máy điện và cầu cống. Việc nhắm vào các cơ sở hạ tầng phục vụ đời sống dân thường như vậy được xem là rất đáng ngờ về mặt pháp lý theo luật pháp quốc tế, và từng vấp phải không ít chỉ trích nhắm vào chính quyền Trump từ giới chuyên gia nhân quyền cũng như các tổ chức quốc tế.

Về điều kiện thỏa hiệp, Mỹ đặt ra ba mục tiêu cốt lõi trong các cuộc đàm phán với Iran: thứ nhất là ngăn chặn hoàn toàn khả năng Iran phát triển kho vũ khí hạt nhân; thứ hai là chấm dứt các hành động bị cáo buộc vi phạm nhân quyền, cụ thể là việc chính quyền Tehran bắt giữ, trừng phạt và xử lý những người bất đồng chính kiến; và thứ ba là buộc Iran phải đồng ý với một thỏa thuận đảm bảo an ninh cho cả nước Mỹ lẫn cộng đồng quốc tế nói chung.

Tác động nhân đạo đối với dân thường

Trong bối cảnh các đợt không kích liên tiếp kéo dài đã sang ngày thứ sáu, thực tế bi thảm nhất chính là việc dân thường Iran đang là những người phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất từ chuỗi leo thang quân sự giữa hai bên. Việc các mục tiêu tấn công tập trung tại những khu vực đông dân cư ven biển phía nam, kết hợp với khả năng mở rộng sang cả cơ sở hạ tầng dân sự thiết yếu như điện và giao thông, đang làm gia tăng đáng kể rủi ro đối với đời sống và an toàn của người dân thường trong khu vực xung đột.

Tình trạng này cũng phản ánh một thực tế phổ biến trong nhiều cuộc xung đột vũ trang: bất kể mục tiêu chiến lược của các bên tham chiến là gì, chính dân thường mới là nhóm đối tượng dễ tổn thương nhất và phải chịu đựng phần lớn hệ lụy trực tiếp từ các hoạt động quân sự kéo dài, từ gián đoạn nguồn điện, nước sinh hoạt, cho đến nguy cơ thương vong khi các cuộc không kích diễn ra gần khu dân cư. Đối với hàng triệu người dân sinh sống tại các thành phố ven biển như Bandar Abbas hay trên các đảo Qeshm, Kish, cuộc sống thường nhật đang bị xáo trộn nghiêm trọng bởi tiếng nổ, tình trạng mất điện kéo dài và tâm lý bất an thường trực trước nguy cơ bị cuốn vào vùng nguy hiểm bất cứ lúc nào.

Kết luận

Tổng kết lại tình thế bế tắc hiện tại, xung đột giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp tục leo thang sau sáu ngày không kích liên tiếp, trong khi hy vọng về một thỏa thuận ngoại giao dù vẫn còn tồn tại nhưng đang trở nên hết sức mong manh trước các hành động quân sự ngày càng quyết liệt từ phía Washington. Việc chính quyền Mỹ cân nhắc mở rộng mục tiêu sang cả cơ sở hạ tầng dân sự cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc xung đột đang tiếp tục gia tăng, kéo theo những hệ lụy nhân đạo ngày càng đáng lo ngại cho dân thường Iran. Trong bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế cũng đang theo dõi sát sao liệu có bất kỳ nỗ lực trung gian nào đủ sức kéo hai bên trở lại bàn đàm phán trước khi tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát, gây thêm tổn thất cho những người dân thường vốn không có tiếng nói trong các quyết định chiến tranh.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực xăng dầu, diễn biến kéo dài của cuộc xung đột này, cùng với nguy cơ mở rộng sang các mục tiêu hạ tầng năng lượng, tiếp tục là yếu tố cần theo dõi sát để đánh giá đúng mức độ rủi ro đối với nguồn cung khu vực. Độc giả quan tâm đến góc nhìn nhân đạo cũng như diễn biến chính sách của chính quyền Mỹ trước tình hình này có thể để lại bình luận chia sẻ quan điểm, hoặc tiếp tục theo dõi chuyên mục để cập nhật những diễn biến mới nhất của cuộc chiến.

Thỏa thuận ngừng bắn mong manh đứng trước bờ vực sụp đổ

Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, vốn đã mong manh ngay từ đầu, đang đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn khi bạo lực leo thang nhanh chóng. Mỹ đã tiến hành hàng trăm cuộc không kích khiến ít nhất 35 người thiệt mạng và 300 người bị thương. Đáp lại, Iran đã nhắm mục tiêu vào các căn cứ của Mỹ trong khu vực, làm dấy lên lo ngại về một cuộc chiến tranh toàn diện.

Điều khiến giới quan sát thị trường năng lượng đặc biệt lo ngại là sự kiện này không còn giới hạn ở hai quốc gia, mà đang trực tiếp đe dọa các tuyến đường thủy huyết mạch của thương mại năng lượng toàn cầu – trong đó eo biển Hormuz là điểm nóng nhất.

Bản đồ không kích của Mỹ: Nhắm vào tử huyệt phòng thủ của Iran

Các vị trí bị tấn công dọc bờ biển

Quân đội Mỹ tập trung không kích vào các địa điểm quân sự dọc theo bờ biển phía nam và sâu trong đất liền Iran, bao gồm Aqqala, Ahvaz, Bampur, Bandar Abbas, Bushehr, Chabahar, Qeshm và nhiều khu vực khác. Đáng chú ý, các cuộc tấn công trước đó vào tháng 5 và tháng 6 cũng đã nhắm vào cùng khu vực này, cho thấy đây là mục tiêu chiến lược xuyên suốt trong chiến dịch quân sự của Mỹ.

Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân

Bất chấp thỏa thuận ngừng bắn đã được ký kết, Mỹ vẫn tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran. Động thái này cho thấy Washington không có ý định nới lỏng áp lực quân sự, ngay cả khi các kênh ngoại giao vẫn đang được duy trì trên danh nghĩa.

Ý nghĩa chiến lược của các mục tiêu

Vùng biển phía nam Iran sở hữu hơn 30 hòn đảo tạo thành một “vòng cung phòng thủ” tự nhiên. Đây là các vị trí tiền tuyến để Iran giám sát hàng hải, triển khai tên lửa và lực lượng hải quân, đồng thời bảo vệ cơ sở hạ tầng dầu khí trọng yếu dọc theo hành lang năng lượng nhộn nhịp nhất thế giới. Việc Mỹ liên tục nhắm vào khu vực này đồng nghĩa với việc năng lực phòng thủ của Iran quanh tuyến hàng hải trọng yếu này đang bị bào mòn từng ngày.

Đòn đáp trả của Iran và sự hoảng loạn của các quốc gia Vùng Vịnh

Iran mở rộng mục tiêu trả đũa

Lực lượng Iran đã tấn công vào các cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain, Kuwait và Jordan. Theo nhận định của chuyên gia quốc phòng Mehdi Yazdi, chừng nào Mỹ còn sử dụng các quốc gia láng giềng làm bàn đạp để tấn công Iran, Tehran sẽ tiếp tục coi các căn cứ này là mục tiêu hợp pháp trong chiến lược đáp trả của mình.

Vùng Vịnh phản ứng gay gắt

Tổng thư ký GCC, ông Jasem al-Budaiwi, đã lên án các cuộc tấn công này là hành động “phản bội” và cáo buộc Iran coi thường các chuẩn mực quốc tế. Trên thực địa, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã phải kích hoạt hệ thống phòng không để đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái bay tới lãnh thổ của mình.

Tác động trực tiếp đến eo biển Hormuz – Nút thắt năng lượng toàn cầu

Đòn bẩy răn đe duy nhất của Iran

Tuyến đường thủy này từ lâu được coi là đòn bẩy răn đe quan trọng và gần như duy nhất mà Iran có thể sử dụng để gây áp lực trở lại với phương Tây. Bất kỳ động thái nào liên quan đến tuyến đường này đều có sức nặng chiến lược vượt xa quy mô quân sự thông thường.

Lưu lượng hàng hải sụt giảm nghiêm trọng

Trước khi chiến tranh nổ ra, tuyến đường này đón khoảng 100 tàu mỗi ngày, vận chuyển tới 20 triệu thùng dầu thô – tương đương 1/5 lượng tiêu thụ dầu mỏ toàn cầu. Tuy nhiên, dù tuyến đường thủy này đã được mở lại một phần sau ngày 17/6, số liệu từ ngày 18/6 đến 12/7 cho thấy chỉ có 603 tàu đi qua, trung bình khoảng 24 tàu/ngày – thấp hơn rất nhiều so với mức bình thường trước xung đột.

Nguy cơ tắc nghẽn hoàn toàn

Với lệnh phong tỏa mới từ phía Mỹ cùng các cuộc tấn công liên tiếp trên biển, khu vực chiếm tới 27% thương mại dầu mỏ và 20% thương mại khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu này đang đứng trước nguy cơ tắc nghẽn hoàn toàn. Nếu kịch bản này xảy ra, tác động đến giá năng lượng và chuỗi cung ứng năng lượng thế giới sẽ vô cùng nghiêm trọng.

Kịch bản tồi tệ nhất: “Phong tỏa kép” cùng Bab al-Mandeb

Điểm nóng thứ hai xuất hiện

Không dừng lại ở Hormuz, Iran đã ám chỉ khả năng đóng cửa thêm eo biển Bab al-Mandeb – tuyến đường nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương – thông qua sự hỗ trợ từ lực lượng Houthi tại Yemen. Đây là kịch bản “phong tỏa kép” mà giới phân tích năng lượng đang theo dõi sát sao.

Hậu quả nếu cả hai nút thắt cùng bị chặn

Bab al-Mandeb hiện chiếm khoảng 11% thương mại hàng hải và 8% thương mại LNG toàn cầu. Nếu cả hai tuyến đường này – Hormuz và Bab al-Mandeb – cùng bị phong tỏa đồng thời, khoảng một phần tư nguồn cung năng lượng của thế giới cùng một lượng khổng lồ hàng hóa xuất khẩu từ châu Á sang châu Âu sẽ bị gián đoạn hoàn toàn. Đây là kịch bản “phong tỏa kép” mang tính hủy diệt đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, vượt xa mức độ ảnh hưởng của bất kỳ cuộc khủng hoảng dầu mỏ nào trong nhiều thập kỷ qua.

Kết luận

Cuộc xung đột Mỹ – Iran hiện tại không còn mang tính chất khu vực đơn thuần, mà đang tạo ra những rủi ro đứt gãy chưa từng có đối với chuỗi cung ứng năng lượng thế giới. Với việc lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz sụt giảm mạnh, cùng nguy cơ kịch bản “phong tỏa kép” cùng Bab al-Mandeb trở thành hiện thực, các quốc gia nhập khẩu dầu và thị trường năng lượng quốc tế cần chuẩn bị sẵn sàng cho những cú sốc về giá cả và nguồn cung trong thời gian tới.

Khi cả hai “nút thắt cổ chai” lớn nhất thế giới đều bị đặt trong vòng ngắm, Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục theo dõi và cập nhật những diễn biến mới nhất để bạn đọc có cái nhìn kịp thời và chính xác nhất về thị trường năng lượng toàn cầu.

Cánh cửa hòa bình khép lại, vùng biển chiến lược trở thành tâm điểm

Thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran, được ký kết ngày 17/6, đã chính thức sụp đổ chỉ sau một thời gian ngắn. Tehran tuyên bố văn bản này đã bị vô hiệu hóa và nước này đang bước vào một “cuộc chiến sinh tử” sau hàng loạt đợt không kích mới từ phía Mỹ. Với giới quan sát thị trường năng lượng, câu hỏi lớn nhất lúc này không phải là ai đúng ai sai trong cuộc đối đầu chính trị, mà là: điều gì sẽ xảy ra với eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới?

Khi các mục tiêu quân sự nằm sát tuyến hàng hải huyết mạch này và các lệnh phong tỏa cảng biển mới liên tục được thiết lập, chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu đang đứng trước một trong những rủi ro địa chính trị nghiêm trọng nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Mỹ leo thang quân sự: Áp lực trực tiếp lên eo biển Hormuz

Không kích áp sát khu vực chiến lược

Quân đội Mỹ đã tiến hành các đợt không kích liên tiếp nhắm vào những mục tiêu quân sự tại vùng ven biển của Iran, đặc biệt là khu vực gần eo biển Hormuz và đảo Greater Tunb. Đây không phải là một địa điểm bình thường – đây chính là nút thắt cổ chai quan trọng nhất của hoạt động giao thương dầu mỏ toàn cầu, nơi một phần lớn lượng dầu thô xuất khẩu của thế giới phải đi qua mỗi ngày.

Việc lựa chọn tấn công gần tuyến đường huyết mạch này cho thấy mức độ nghiêm trọng của xung đột đã vượt ra khỏi phạm vi đối đầu song phương thông thường, trực tiếp chạm vào an ninh năng lượng toàn cầu.

Phong tỏa cảng biển và đe dọa hạ tầng năng lượng

Song song với các đợt không kích, Mỹ đã bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa mới đối với các cảng thương mại của Iran. Điều này thể hiện rõ qua việc quân đội nước này buộc phải chuyển hướng các tàu thương mại ra khỏi khu vực để tránh rủi ro. Căng thẳng càng bị đẩy lên cao khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra lời đe dọa sẽ “phá hủy” các nhà máy điện và cầu cống của Iran nếu nước này không quay trở lại bàn đàm phán.

Những động thái này khiến bức tranh xung quanh khu vực chiến lược trở nên phức tạp hơn bao giờ hết: không chỉ là nguy cơ gián đoạn vận tải, mà còn là khả năng hạ tầng năng lượng nội địa của Iran bị tàn phá trên diện rộng.

Iran trả đũa: Xung đột lan ra toàn Vùng Vịnh

Tehran tuyên bố xóa bỏ thỏa thuận

Trưởng đoàn đàm phán của Iran, ông Mohammed Bagher Ghalibaf, cùng người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei đã lên tiếng cáo buộc Mỹ bội ước. Theo đó, chính quyền Tehran đã trao cho lực lượng vũ trang “quyền tự do hành động hoàn toàn” – một tín hiệu cho thấy các biện pháp đáp trả sẽ không còn bị giới hạn như trước.

Mở rộng mục tiêu tấn công sang các quốc gia láng giềng

Đáng chú ý, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran không chỉ giới hạn hành động trong lãnh thổ mà đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa nhắm vào cơ sở của Mỹ tại những quốc gia giàu dầu mỏ khác trong khu vực, bao gồm Hạm đội 5 của Mỹ đặt tại Bahrain và một trung tâm hậu cần ở Kuwait. Đây là bước leo thang khiến rủi ro không còn giới hạn quanh vùng biển chiến lược này mà đã lan rộng ra toàn bộ khu vực Vùng Vịnh – nơi tập trung phần lớn năng lực khai thác và xuất khẩu dầu mỏ của thế giới.

Phản ứng của khối GCC: Kiên nhẫn đang cạn dần

Chiều và tối thứ Tư, hệ thống phòng thủ của Kuwait và Jordan đã phải kích hoạt để bắn hạ hàng loạt tên lửa hành trình và máy bay không người lái do Iran phóng đi. Tổng thư ký Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) đã lên tiếng lên án gay gắt các cuộc tấn công này.

Theo nhận định của giới phân tích, sự kiên nhẫn của các quốc gia Vùng Vịnh – vốn là những nhà xuất khẩu dầu mỏ lớn luôn phản đối chiến tranh vì lo ngại ảnh hưởng đến hoạt động khai thác và vận chuyển qua khu vực này – có thể sẽ sớm tan vỡ trước tình trạng hỗn loạn kéo dài. Nếu các quốc gia GCC buộc phải tham gia trực tiếp vào xung đột để bảo vệ lợi ích của mình, quy mô và mức độ phức tạp của cuộc khủng hoảng an ninh năng lượng toàn cầu sẽ tăng lên đáng kể.

Triển vọng ngoại giao: Cửa hẹp giữa bế tắc và đàm phán

Bế tắc gia tăng vì các lệnh trừng phạt mới

Sự xuất hiện đồng thời của các lệnh trừng phạt mới và hành động phong tỏa lãnh thổ đã khiến việc quay lại bàn đàm phán trở nên vô cùng khó khăn. Trong bối cảnh cả hai bên đều đã có những động thái quân sự cứng rắn, khoảng cách để tìm lại tiếng nói chung ngày càng bị nới rộng.

Iran vẫn để ngỏ khả năng đàm phán

Dù vậy, phía Iran khẳng định chưa bao giờ hoan nghênh chiến tranh và vẫn để ngỏ khả năng quay lại đàm phán, với điều kiện Mỹ phải thực sự cam kết thực hiện đúng các điều khoản đã nêu trong bản ghi nhớ trước đó. Đây có thể xem là tia hy vọng mong manh cuối cùng để tránh một cuộc xung đột toàn diện có khả năng làm tê liệt hoạt động vận chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược này trong thời gian dài.

Tác động đến chuỗi cung ứng dầu mỏ và thị trường năng lượng

Không thể phủ nhận rằng bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực trọng yếu này đều có sức ảnh hưởng mang tính hệ thống đến chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu. Đây là tuyến đường mà một khối lượng lớn dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng phải đi qua để đến với các thị trường tiêu thụ lớn trên thế giới. Chỉ cần một sự cố nhỏ về an ninh hàng hải tại khu vực này cũng đủ khiến giá dầu và cước phí vận tải biến động mạnh trong thời gian ngắn.

Với việc các cảng biển của Iran bị phong tỏa, hạ tầng điện đối mặt nguy cơ bị tàn phá, và xung đột đã lan sang các quốc gia đồng minh của Mỹ tại Vùng Vịnh, bức tranh an ninh năng lượng toàn cầu trong những tuần tới sẽ phụ thuộc rất nhiều vào diễn biến quanh khu vực trọng điểm này. Các doanh nghiệp trong ngành dầu khí, logistics và năng lượng cần theo dõi sát sao tình hình để có phương án ứng phó kịp thời với những biến động khó lường về nguồn cung.

Kết luận

Xung đột Mỹ – Iran hiện tại đã không còn là một cuộc chiến tranh cường độ thấp giữa hai quốc gia, mà đã thực sự lan rộng ra các nước đồng minh trong khu vực Vùng Vịnh. Với eo biển Hormuz bị đe dọa trực tiếp, hạ tầng năng lượng đối mặt rủi ro bị tàn phá và các cảng biển liên tục bị phong tỏa, thị trường năng lượng thế giới cần chuẩn bị sẵn các kịch bản đối phó với biến động về nguồn cung và chi phí vận tải trong thời gian tới.

Diễn đàn Xăng dầu sẽ tiếp tục cập nhật những diễn biến mới nhất liên quan đến căng thẳng Mỹ – Iran và tác động của nó đến an ninh năng lượng toàn cầu trong các bản tin tiếp theo.

Eo biển Hormuz một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý của toàn bộ thị trường năng lượng thế giới, khi căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại trong những ngày gần đây. Đây không phải lần đầu tiên eo biển Hormuz khiến giới đầu tư dầu khí toàn cầu “đứng ngồi không yên”, nhưng mức độ nghiêm trọng của đợt căng thẳng lần này khiến nhiều tổ chức phân tích năng lượng phải xem xét lại toàn bộ kịch bản giá dầu cho nửa cuối năm 2026.

Vị Trí Chiến Lược Không Thể Thay Thế Của Hormuz

Để hiểu vì sao mọi biến động tại eo biển Hormuz đều gây chấn động thị trường dầu mỏ toàn cầu, cần nhìn vào vai trò địa lý đặc biệt của tuyến hàng hải này. Nằm giữa Iran và bán đảo Ả Rập, eo biển Hormuz là điểm nghẽn hẹp nhất nhưng lại vận chuyển khối lượng dầu khí lớn nhất thế giới — trước khi xung đột hiện tại nổ ra, khoảng 20-21 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, tương đương gần một phần năm tổng tiêu thụ dầu mỏ toàn cầu, đi qua tuyến đường này.

Không giống như eo biển Malacca — tuyến hàng hải quan trọng khác nối Ấn Độ Dương với Biển Đông, chủ yếu phục vụ vận chuyển hàng hóa từ Trung Đông và châu Phi sang Đông Á — eo biển Hormuz gần như không có tuyến thay thế khả thi cho khối lượng vận chuyển tương đương trong thời gian ngắn. Chính vì đặc điểm “không thể thay thế” này mà mỗi khi eo biển Hormuz bị đe dọa phong tỏa, phản ứng của thị trường dầu mỏ thường diễn ra gần như tức thời.

Diễn Biến Mới Nhất Tại Hormuz

Trong tuần qua, Mỹ đã tiến hành thêm một đợt không kích quy mô lớn nhắm vào các mục tiêu quân sự dọc bờ biển Iran, trong một chiến dịch kéo dài bảy giờ, đồng thời tái áp đặt phong tỏa hải quân tại các cảng của Iran gần eo biển Hormuz. Chiến dịch này bao gồm sự tham gia của máy bay chiến đấu, thiết bị bay không người lái và tàu chiến, tấn công vào các cơ sở tên lửa, drone, tài sản hải quân và hệ thống phòng thủ ven biển của Iran.

Một diễn biến bất ngờ trong tuần này là việc Tổng thống Mỹ Donald Trump từ bỏ kế hoạch áp mức phí 20% đối với hàng hóa quá cảnh qua eo biển Hormuz — một đề xuất từng gây tranh cãi lớn trong ngành vận tải biển quốc tế. Ông cho rằng khoản doanh thu bị mất sẽ được bù đắp nhiều hơn từ các khoản đầu tư trong tương lai của các quốc gia vùng Vịnh vào Mỹ. Tuy vậy, ông cũng đồng thời cam kết sẽ tăng cường hoạt động quân sự cho đến khi Iran chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz và đồng ý mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải này.

Theo dữ liệu theo dõi tàu biển, số lượt tàu quá cảnh qua eo biển Hormuz đã sụt giảm đáng kể so với mức trước xung đột, phản ánh tâm lý thận trọng cực độ của các hãng vận tải quốc tế đối với tuyến đường này.

Tác Động Trực Tiếp Lên Giá Dầu Thế Giới

Không có gì ngạc nhiên khi mỗi lần eo biển Hormuz xuất hiện rủi ro gián đoạn, giá dầu thế giới đều phản ứng gần như ngay lập tức. Trong đợt căng thẳng hiện tại, cả WTI lẫn Brent đều đã ghi nhận chuỗi tăng bốn phiên liên tiếp, đưa giá lên vùng đỉnh cao nhất trong một tháng — với WTI dao động quanh 79-80 USD/thùng và Brent áp sát ngưỡng 85 USD/thùng.

Giới phân tích năng lượng cảnh báo rằng nếu cường độ xung đột quanh eo biển Hormuz duy trì ở mức hiện tại thêm vài tuần, giá dầu hoàn toàn có khả năng kiểm định lại ngưỡng tâm lý 100 USD/thùng. Trong kịch bản cực đoan hơn — nếu hạ tầng dầu khí khu vực, đặc biệt là các cơ sở xuất khẩu nằm gần eo biển Hormuz, bị nhắm tới trực tiếp — giá dầu được dự báo có thể còn tăng cao hơn nữa, vượt xa các mốc mà thị trường từng ghi nhận trong năm 2026.

OPEC+ Và Bài Toán Cung Ứng Giữa Vòng Xoáy Hormuz

Một khía cạnh ít được chú ý nhưng có ý nghĩa quan trọng là mối quan hệ giữa các quyết định sản lượng của OPEC+ và thực trạng tại eo biển Hormuz. Bảy thành viên cốt lõi của OPEC+, bao gồm Saudi Arabia, Nga, Iraq, Kuwait, Kazakhstan, Algeria và Oman, vừa công bố tăng sản lượng thêm 188.000 thùng/ngày kể từ tháng 8 — tháng thứ năm liên tiếp khối này thông báo tăng hạn ngạch.

Tuy nhiên, giới chuyên gia lưu ý rằng ba trong số các thành viên tham gia quyết định này — Saudi Arabia, Iraq và Kuwait — đều phụ thuộc gần như hoàn toàn vào eo biển Hormuz làm tuyến xuất khẩu dầu chính. Khi tuyến đường này vẫn đang chịu ảnh hưởng của phong tỏa và rủi ro quân sự, việc công bố tăng hạn ngạch trên giấy tờ khó có thể chuyển hóa thành sản lượng thực tế đưa ra thị trường. Nhiều nhà phân tích gọi đây là động thái mang tính “hình thức”, nhằm giữ vị thế hạn ngạch để sẵn sàng tăng tốc ngay khi eo biển Hormuz được khơi thông trở lại, hơn là một giải pháp thực chất cho bài toán nguồn cung trước mắt.

So Sánh Với Rủi Ro Tại Eo Biển Malacca

Trong khi eo biển Hormuz đang là điểm nóng tức thời, giới quan sát năng lượng cũng không quên nhắc tới eo biển Malacca như một điểm nghẽn tiềm ẩn khác của chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu. Nếu Hormuz là “cửa ngõ xuất khẩu” của dầu thô Trung Đông, thì Malacca lại đóng vai trò “cửa ngõ nhập khẩu” đưa phần lớn lượng dầu đó tới các nền kinh tế tiêu thụ lớn tại Đông Á, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và cả Việt Nam.

Về mặt lý thuyết, một cú sốc kép — gián đoạn đồng thời tại cả eo biển Hormuz lẫn eo biển Malacca — sẽ tạo ra kịch bản khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì thị trường đang trải qua hiện nay. Tuy hiện tại chưa có dấu hiệu rủi ro trực tiếp tại Malacca, nhưng đây vẫn là biến số cần được theo dõi trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương có xu hướng gia tăng.

Xung Đột Iran – Israel: Lớp Rủi Ro Bổ Sung

Bên cạnh trục căng thẳng Mỹ-Iran xoay quanh eo biển Hormuz, quan hệ Iran-Israel cũng là một lớp rủi ro địa chính trị cần được tính đến trong mọi kịch bản dự báo giá dầu. Bất kỳ động thái leo thang nào giữa hai bên đều có khả năng lan tỏa nhanh chóng sang khu vực Vịnh Ba Tư, nơi eo biển Hormuz tọa lạc, từ đó khuếch đại thêm rủi ro gián đoạn nguồn cung vốn đã hiện hữu.

Giới phân tích địa chính trị năng lượng nhận định rằng chừng nào trục xung đột Mỹ-Iran, Iran-Israel còn chưa được giải quyết một cách căn cơ, thì eo biển Hormuz sẽ tiếp tục đóng vai trò như một “phong vũ biểu” rủi ro của toàn bộ thị trường dầu khí toàn cầu — nơi mọi diễn biến quân sự, ngoại giao đều được phản ánh gần như ngay lập tức vào giá dầu.

Mỹ vừa chính thức gia hạn lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, đồng thời tiến hành hàng loạt cuộc không kích mới nhắm vào nước này. Động thái tái áp đặt phong tỏa Iran lần này đã chính thức khẳng định sự đổ vỡ hoàn toàn của bản ghi nhớ hòa bình tạm thời được ký ngày 17/6 giữa Washington và Tehran, mở ra một chu kỳ bạo lực mới tại khu vực Trung Đông. Diễn biến này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong cách tiếp cận của Mỹ, khi Washington chuyển từ các biện pháp kinh tế sang tái sử dụng công cụ quân sự và phong tỏa hàng hải để gây sức ép lên Tehran.

Chiến dịch không kích và lệnh phong tỏa từ Mỹ

Lệnh phong tỏa Iran mới bắt đầu có hiệu lực từ 20:00 GMT tối thứ Ba, áp dụng nghiêm ngặt đối với các tàu thuyền đi qua khu vực ven biển và các cảng của nước này. Bộ Chỉ huy Trung tâm quân đội Mỹ (CENTCOM) đã giáng đòn tấn công vào nhiều địa điểm trọng yếu của Iran như Sirik, Bandar Abbas, Bushehr, các đảo Qeshm, Kish, cùng thành phố cảng Mahshahr và Abadan – nơi có nhà máy lọc dầu lâu đời nhất khu vực Trung Đông. Việc nhắm vào cơ sở lọc dầu mang tính biểu tượng như Abadan cho thấy chiến dịch lần này không chỉ giới hạn ở mục tiêu quân sự thuần túy, mà còn hướng đến việc gây tổn hại nghiêm trọng đến năng lực công nghiệp năng lượng của Iran.

CENTCOM tuyên bố các hành động quân sự này, đi kèm với việc siết chặt phong tỏa hải quân, nhằm mục tiêu triệt tiêu và làm suy yếu khả năng của Iran trong việc tấn công tàu thương mại tại eo biển Hormuz.

Đòn đáp trả khốc liệt và diện rộng của Iran

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắn trúng hai siêu tàu chở dầu tại khu vực eo biển Hormuz, đoạn qua vùng biển Oman, khiến một thủy thủ thiệt mạng. IRGC biện minh rằng các tàu này đã phớt lờ cảnh báo trước đó, đồng thời cáo buộc Mỹ đang kích động các tàu đi vào tuyến đường mà Tehran cho là bất hợp pháp.

Không dừng lại ở các cuộc tấn công trên biển, Iran còn thực hiện các đợt trả đũa nhắm vào cơ sở quân sự của Mỹ tại Jordan, đồng thời tấn công các mục tiêu phòng không tại Kuwait và căn cứ hải quân Mỹ ở Bahrain. Phạm vi phản công rộng khắp này cho thấy Tehran đang đáp trả quyết liệt hành động phong tỏa Iran và các đợt không kích của Washington, thay vì chọn cách kiềm chế như một số dự đoán ban đầu từ giới quan sát khu vực.

Sự sụp đổ của thỏa thuận hòa bình và phản ứng của lãnh đạo hai nước

Tổng thống Trump cáo buộc Iran là bên khơi mào vòng leo thang này khi tuyên bố rằng phía Iran đã nổ súng trước vào ngày 7/7, đồng thời chính thức thông báo nối lại các cuộc tấn công quân sự, qua đó chấm dứt hoàn toàn bản ghi nhớ ký ngày 17/6.

Đáng chú ý, cùng với quyết định phong tỏa Iran về mặt hải quân, ông Trump cũng thông báo hủy bỏ hoàn toàn kế hoạch thu phí 20% từng được đề xuất trước đó đối với tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Thay vào đó, Mỹ tuyên bố sẽ thiết lập các thỏa thuận thương mại và đầu tư mới với các đồng minh vùng Vịnh, cho thấy một sự thay đổi rõ rệt trong cách tiếp cận kinh tế của Washington đối với khu vực này – chuyển từ ý tưởng thu phí trực tiếp sang xây dựng quan hệ đối tác kinh tế lâu dài hơn.

Về phía Iran, Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi lên án Mỹ đã phá hoại thỏa thuận, đồng thời khẳng định Iran hiện không còn bất kỳ cam kết nào đối với Biên bản ghi nhớ đã ký trước đó. Ông cũng nhấn mạnh rằng việc Mỹ áp đặt phong tỏa Iran sẽ không bao giờ có thể buộc Tehran quay trở lại bàn đàm phán trong tư thế yếu thế.

Đánh giá của chuyên gia: “Một canh bạc” nguy hiểm

Chuyên gia Alex Vatanka từ Viện Nghiên cứu Trung Đông nhận định chiến lược gây áp lực tối đa của Tổng thống Trump, bao gồm cả việc phong tỏa Iran lần này, thực chất là một canh bạc đầy rủi ro. Theo ông, lịch sử cho thấy Iran luôn có xu hướng ưu tiên trả đũa bằng vũ lực thay vì chấp nhận nhượng bộ trước áp lực từ bên ngoài, đặc biệt là các biện pháp mang tính cưỡng ép như phong tỏa hải quân.

Tình hình hiện tại được nhiều phóng viên quốc tế mô tả như một cuộc chiến cường độ thấp nhưng đang trở nên dai dẳng, kéo theo nỗi lo ngại thực sự về nguy cơ bùng phát một cuộc chiến tranh toàn diện nếu không sớm có sự can thiệp làm dịu tình hình từ các bên trung gian.

Kết luận

Chu kỳ leo thang bạo lực hiện tại quanh eo biển Hormuz, cùng với quyết định tái áp đặt các biện pháp phong tỏa hải quân và chấm dứt hoàn toàn bản ghi nhớ hòa bình, đang đe dọa nghiêm trọng đến an ninh hàng hải quốc tế và có nguy cơ châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu mới. Việc Mỹ đồng thời hủy bỏ kế hoạch thu phí 20% để chuyển hướng sang các thỏa thuận thương mại với đồng minh vùng Vịnh cũng cho thấy Washington đang tìm cách vừa gây sức ép quân sự lên Tehran, vừa củng cố quan hệ kinh tế với các đối tác khu vực trong dài hạn.

Câu hỏi đặt ra lúc này là liệu các nỗ lực trung gian từ những nước như Qatar hay Oman có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng, hay khu vực sẽ tiếp tục lún sâu hơn vào vòng xoáy xung đột. Đối với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực xăng dầu, việc theo dõi sát cách thức Mỹ triển khai lệnh phong tỏa Iran trên thực địa, cùng phản ứng tiếp theo từ Tehran, sẽ là yếu tố quan trọng để đánh giá đúng rủi ro nguồn cung và biến động giá trong thời gian tới. Diễn biến tiếp theo của cuộc đối đầu này nhiều khả năng sẽ tiếp tục định hình xu hướng giá dầu toàn cầu trong suốt phần còn lại của năm.

Thỏa thuận hòa bình mỏng manh tại Trung Đông đã chính thức đổ vỡ, khi cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran không còn dừng lại ở các đòn quân sự trên thực địa mà đã leo thang thành một cuộc chiến tâm lý với những lời đe dọa mang tính hủy diệt giữa các nhà lãnh đạo. Tổng thống Mỹ Donald Trump và tân lãnh đạo tối cao Iran Mojtaba Khamenei đang đẩy căng thẳng khu vực Vùng Vịnh lên một mức độ cá nhân hóa chưa từng thấy trong suốt chuỗi xung đột kéo dài nhiều tháng qua. Sự xuất hiện của Mojtaba Khamenei trên vũ đài chính trị Iran ngay giữa lúc khủng hoảng đang khiến tình hình càng thêm khó lường.

Bão lửa không kích: Mỹ ra tay trừng phạt, Iran lập tức đáp trả

Căng thẳng bùng phát dữ dội vào cuối tuần qua khi Tổng thống Trump chỉ đạo một loạt cuộc tấn công quy mô lớn nhằm buộc lực lượng Iran phải chịu trách nhiệm cho các hành động gây hấn trước đó. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM) cho biết quân đội nước này đã oanh tạc tới 140 mục tiêu quân sự của Iran, quét sạch nhiều địa điểm phóng tên lửa, căn cứ máy bay không người lái, các vị trí giám sát ven biển, đồng thời triệt tiêu đáng kể năng lực hải quân của đối phương.

Đòn trừng phạt này không khiến Tehran lùi bước mà ngược lại còn thổi bùng cơn thịnh nộ. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào các căn cứ khác của Mỹ trong khu vực. Ngay sau đó, Iran đã nã tên lửa đạn đạo đáp trả, giáng đòn tấn công trực tiếp vào các cơ sở quân sự quan trọng của Mỹ tại Jordan, điển hình là căn cứ không quân Prince Hassan, cùng nhiều mục tiêu khác tại Kuwait, Qatar và Oman.

Cuộc chiến cá nhân giữa các lãnh đạo: Những lời đe dọa rợn người

Điểm đáng chú ý nhất trong đợt leo thang lần này chính là việc cuộc đối đầu đã vượt ra khỏi phạm vi quân sự thông thường để trở thành một cuộc chiến mang tính cá nhân giữa hai nhà lãnh đạo. Sau lễ tang của cố Lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei, người đã thiệt mạng vào ngày 28 tháng 2, con trai ông là Mojtaba Khamenei chính thức trở thành tân lãnh đạo tối cao của Iran và ngay lập tức tuyên bố sẽ trả thù cho cái chết của cha mình. Việc Mojtaba Khamenei lên nắm quyền ngay giữa cao điểm xung đột với Mỹ đặt ông vào một vị thế đặc biệt nhạy cảm trên chính trường Iran. Tân lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei khẳng định việc trả thù là yêu cầu bắt buộc đối với cả dân tộc và nhất định phải được thực hiện nhằm vào những kẻ đứng sau vụ việc.

Đối mặt với các biểu ngữ kêu gọi ám sát mình xuất hiện tại lễ tang ở Iran, Tổng thống Trump cũng không ngần ngại đưa ra lời cảnh báo sắc lạnh không kém. Ông tuyên bố đã chuẩn bị sẵn sàng 1.000 quả tên lửa nhắm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran, và hàng nghìn tên lửa khác sẽ được phóng đi ngay lập tức nếu Tehran có bất kỳ hành động liều lĩnh nào. Đáng chú ý hơn, ông Trump còn tiết lộ đã chỉ thị cho quân đội Mỹ sẵn sàng phá hủy hoàn toàn mọi khu vực của Iran trong trường hợp ông bị ám sát. Sự đối đầu trực diện giữa ông Trump và tân lãnh đạo Mojtaba Khamenei đang khiến giới quan sát quốc tế lo ngại về khả năng kiểm soát xung đột trong thời gian tới.

“Huyết mạch” Hormuz đứng trước lệnh phong tỏa mới

Điểm cốt lõi châm ngòi cho đợt leo thang lần này chính là việc Iran nổ súng đánh chặn tàu container M/V GFS Galaxy treo cờ Síp. IRGC cáo buộc con tàu này đã tắt hệ thống theo dõi và nhận dạng, gây nguy hiểm nghiêm trọng cho an ninh hàng hải trong khu vực. Hậu quả là con tàu bị hư hại nặng nề tại phòng máy do hỏa hoạn, và một thành viên thủy thủ đoàn hiện vẫn đang mất tích.

Đỉnh điểm của sự đối đầu là khi IRGC chính thức tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz cho đến khi có thông báo mới, khẳng định không một tàu thuyền nào được phép đi qua và đe dọa mọi sự can thiệp từ bên ngoài sẽ vấp phải đáp trả mạnh mẽ. Ở chiều ngược lại, CENTCOM kịch liệt bác bỏ lệnh phong tỏa này, khẳng định Iran không kiểm soát eo biển Hormuz và giao thông hàng hải vẫn đang lưu thông bình thường dưới sự bảo vệ của lực lượng Mỹ.

Ám ảnh khủng hoảng năng lượng phủ bóng toàn cầu

Hậu quả của sự sụp đổ thỏa thuận hòa bình đang bắt đầu lan rộng ra thị trường thế giới. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cáo buộc Mỹ đã phá vỡ thỏa thuận tạm thời khi tước đi quyền bán dầu thô bằng đồng USD trên thị trường mở của Tehran, một động thái được xem là góp phần đẩy căng thẳng giữa hai bên lên mức không thể kiểm soát.

Eo biển Hormuz vốn là yết hầu vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu mỏ của toàn thế giới trước thời điểm xung đột. Trước đây, nỗ lực của Iran nhằm giành quyền kiểm soát tuyến đường này từng khiến giá dầu toàn cầu vọt lên mức kỷ lục 120 USD/thùng, gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng. Dù giá dầu đã hạ nhiệt sau đó, những lời đe dọa đóng cửa eo biển hiện tại, cộng thêm cuộc khẩu chiến gay gắt giữa Trump và Mojtaba Khamenei, có nguy cơ một lần nữa bóp nghẹt chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Kết luận

Xung đột tại Vùng Vịnh không còn đơn thuần là câu chuyện chính trị xa xôi. Sự can thiệp quân sự leo thang, những lời đe dọa mang tính cá nhân giữa Trump và tân lãnh đạo Mojtaba Khamenei, cùng một eo biển Hormuz đang bị siết chặt, đang tạo nên một quả bom nổ chậm có thể tác động trực tiếp đến giá xăng dầu, lạm phát và hàng hóa tiêu dùng mỗi ngày. Cách Mojtaba Khamenei điều hành chính sách đối ngoại của Iran trong giai đoạn đầu nắm quyền cũng sẽ là một biến số quan trọng cần theo dõi. Đối với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực xăng dầu, việc theo dõi sát diễn biến giữa hai nhà lãnh đạo cùng tình hình an ninh tại Hormuz sẽ là yếu tố then chốt để đánh giá đúng rủi ro thị trường trong những ngày tới.

Iran vừa phát động hàng loạt cuộc tấn công nhắm vào các quốc gia Vùng Vịnh và chính thức tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz, đánh dấu một trong những đợt leo thang nghiêm trọng nhất kể từ khi xung đột với Mỹ bùng phát. Đây được xem là đòn đáp trả trực tiếp của Tehran sau khi Mỹ tiến hành đợt không kích dữ dội nhất kể từ khi bản ghi nhớ hòa bình được ký kết vào tháng trước. Với việc thỏa thuận ngừng bắn gần như đã bị xé bỏ hoàn toàn, toàn bộ khu vực Vùng Vịnh hiện đang đứng trước bờ vực của một cuộc chiến tranh quy mô lớn.

Cơn thịnh nộ của Iran lan rộng ra 5 quốc gia Vùng Vịnh

Iran cáo buộc các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) đã hỗ trợ Mỹ bằng cách cho phép sử dụng không phận và đặt căn cứ quân sự trên lãnh thổ của mình. Rạng sáng Chủ nhật, Tehran đã phóng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhắm thẳng vào các căn cứ của Mỹ trải khắp 5 quốc gia Vùng Vịnh.

Tại Oman, các cuộc tấn công nhắm vào trung tâm hậu cần và bệ tiếp nhiên liệu dành cho tàu sân bay Mỹ tại cảng Duqm. Tại Qatar, Iran sử dụng tên lửa đạn đạo nhắm vào căn cứ không quân Al Udeid, phá hủy trung tâm bảo dưỡng máy bay chiến đấu cùng trung tâm chỉ huy tại đây. Ở Kuwait, máy bay không người lái mang chất nổ được sử dụng để nhắm vào hệ thống phòng thủ Patriot, kho đạn dược và trạm radar của Mỹ. Bahrain trở thành mục tiêu tập trung của các cuộc tấn công nhắm vào trạm radar và hệ thống liên lạc quân sự. Trong khi đó tại Jordan, tên lửa đạn đạo đã nhắm vào căn cứ không quân Prince Hassan, phá hủy trung tâm chỉ huy cùng nhà chứa máy bay không người lái MQ-9.

Quy mô và mức độ phối hợp của các đợt tấn công đồng loạt vào 5 quốc gia Vùng Vịnh trong cùng một buổi sáng cho thấy đây là một chiến dịch được lên kế hoạch bài bản, chứ không phải là những hành động đáp trả rời rạc và ngẫu nhiên.

Đóng cửa “Huyết mạch” eo biển Hormuz

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ chấm dứt sự can thiệp vào khu vực. Đây là tuyến hàng hải được xem là huyết mạch của thương mại toàn cầu, nơi vận chuyển tới khoảng 20% lượng năng lượng tiêu thụ của toàn thế giới mỗi năm.

Trên thực địa, Iran đã nổ súng vào các tàu di chuyển trên những tuyến đường mà nước này cho là không được phép, đồng thời vô hiệu hóa nhiều tàu thương mại đang hoạt động trong khu vực. Về mặt pháp lý, Tehran yêu sách rằng chỉ những tuyến đường được nước này chấp thuận mới được phép đi qua, trong khi Mỹ cùng các nước thuộc GCC hoàn toàn bác bỏ lập trường này, kiên quyết yêu cầu quyền tự do hàng hải và không chấp nhận bất kỳ hình thức thu phí nào từ phía Iran.

Cội nguồn leo thang: Đòn không kích “dữ dội” từ Mỹ

Nguyên nhân trực tiếp châm ngòi cho làn sóng tấn công lần này của Iran xuất phát từ chiến dịch không kích quy mô lớn của Mỹ. CENTCOM đã tiến hành hơn 300 cuộc tấn công trong ba đêm liên tiếp, nhắm vào khoảng 140 mục tiêu quân sự bao gồm bệ phóng tên lửa, máy bay không người lái và kho đạn dược trải khắp miền nam Iran, tại các khu vực như Asaluyeh, Bushehr và Veysian.

Phía Mỹ lý giải rằng mục đích của chiến dịch là nhằm tước đi khả năng của Iran trong việc tấn công các thủy thủ dân sự cũng như cản trở quyền tự do đi lại của tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đòn không kích này dường như đã trở thành giọt nước tràn ly, khiến Chủ tịch Quốc hội quyền lực của Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, tuyên bố rằng kỷ nguyên của các thỏa thuận đơn phương đã kết thúc. Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump cũng chính thức xác nhận rằng thỏa thuận ngừng bắn đã chấm dứt hoàn toàn.

Vùng Vịnh chìm trong báo động và phản ứng quốc tế

Chiều Chủ nhật, còi báo động đã vang lên tại nhiều quốc gia Vùng Vịnh, buộc chính phủ các nước phải yêu cầu người dân ở trong nhà để đảm bảo an toàn trước nguy cơ tấn công tiếp diễn.

Qatar gọi đây là hành vi vi phạm trắng trợn chủ quyền quốc gia, đồng thời nâng mức cảnh báo an ninh lên cao nhất; nước này ghi nhận có 3 người bị thương do mảnh vỡ từ hoạt động đánh chặn. Oman cũng lên án mạnh mẽ diễn biến này, đặc biệt gây sốc khi chỉ vài giờ trước đó, nước này vừa đón tiếp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đến bàn thảo về vấn đề an ninh eo biển. Trong khi đó, cả Kuwait và Bahrain đều kích hoạt hệ thống phòng không để đánh chặn các mục tiêu được xác định là thù địch, đồng thời kêu gọi người dân giữ bình tĩnh trước tình hình căng thẳng.

Kết luận

Chu kỳ bạo lực “ăn miếng trả miếng” giữa Mỹ và Iran đang làm sụp đổ hoàn toàn bản ghi nhớ hòa bình vốn đã mong manh, từng được kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn ổn định hơn cho toàn bộ khu vực Vùng Vịnh chỉ một tháng trước đó. Với việc cả 5 quốc gia trong khu vực đều đã hứng chịu các đợt tấn công trực tiếp hoặc gián tiếp, cùng với việc eo biển Hormuz bị tuyên bố đóng cửa hoàn toàn, nguy cơ một cuộc chiến tranh khu vực toàn diện đang hiện hữu rõ nét hơn bao giờ hết.

Độc giả quan tâm đến diễn biến chiến sự tại Vùng Vịnh cũng như những hệ lụy trực tiếp của nó đến giá năng lượng toàn cầu có thể để lại bình luận chia sẻ góc nhìn, đồng thời tiếp tục theo dõi chuyên mục để cập nhật sát sao những diễn biến mới nhất trong những ngày tới.